Aktualności

06 / 11 / 2014

Poprawka zyskała aprobatę wszystkich obecnych posłów podkomisji i stała się poprawką poselską. 

Jest to kolejny krok do zbudowania systemowego wsparcia dla archiwów społecznych prowadzonych przez organizacje pozarządowe.

06 / 11 / 2014

CopyCamp to okazja do wzięcia udziału w dyskusji na temat wpływu prawa autorskiego na zmiany społeczne zachodzące na świecie. W ramach tegorocznego – dwudniowego wydarzenia przedyskutowana zostanie perspektywa krajów Grupy Wyszehradzkiej. Trzecia odsłona CopyCamp adresowana jest nie tylko do przedstawicieli/ek instytucji kultury i mediów, sektorów kreatywnych, kręgów naukowych, prawniczych, politycznych i pozarządowych, ale także do szerokiej grupy osób zainteresowanych społecznymi i ekonomicznymi aspektami prawa autorskiego.

Swoją wiedzą i doświadczeniem podzielą się między innymi goście specjalni:

  • Cory Doctorow – kanadyjski pisarz i dzienikarz, współredaktor serwisu Boing Boing
  • Birgitta Jónsdóttir – islandzka poeta i posłanka do parlamentu, obrończyni praw człowieka

Szczegółowy program konferencji na stronie CopyCamp.

Więcej informacji na stronie CopyCamp

CopyCamp jest częścią projektu „Przyszłość prawa autorskiego” finansowanego przez Trust for Civil Society in Central and Eastern Europe.

29 / 10 / 2014

Ponadto omówione będą studia przypadków i dobre praktyki, które mogą być pomocne w dalszej realizacji podobnych projektów. Przedstawione zostaną wstępne zagadnienia z obszaru prawa autorskiego, a na koniec prowadzący warsztat wraz z uczestnikami wspólnie będą tworzyć wyjściowe szkice projektów, które uczestnicy będą mogli później wdrażać i prowadzić samodzielnie w swoich organizacjach. 

Termin

Kiedy: 18 listopada 2014, godz. 10:00–17.00

Gdzie: lokal Państwomiasto, ul. Andersa 29 (Warszawa), sala konferencyjna na I piętrze.

Liczba miejsc ograniczona! Zapisywać można się za pomocą formularza: http://bit.ly/1wiTUg1 do 14 listopada.

Wszelkie pytania należy kierować na adres: kwerner@centrumcyfrowe.pl

Organizator: Centrum Cyfrowe 

17 / 10 / 2014

Już po raz kolejny chcielibyśmy pomóc archiwom społecznym w zdobyciu grantu na opracowanie, digitalizację i upowszechnianie materiałów archiwalnych w Internecie zgodnie z wytycznymi Naczelnej Dyrekcji Archiwów Państwowych i Narodowego Archiwum Cyfrowego. Prowadzenie archiwum to przede wszystkim troska o jego zbiory. Wychodząc naprzeciw potrzebom organizacji zbierających dokumenty życia społecznego chcielibyśmy zaproponować wspólne współubieganie się o środki finansowe.

Ośrodek KARTA jest jednym z najstarszych archiwów społecznych działających w wolnej Polsce. Zdajemy sobie sprawę, przed jakimi wyzwaniami stoją dzisiaj archiwa społeczne (brak stałego źródła finansowania, problemy lokalowe, praca oparta na zasadzie wolontariatu, etc.). KARTA postanowiła takim archiwom pomóc poprzez wspólne napisanie i wsparcie w realizacji wniosku. Oferujemy pomoc przy opracowaniu części wniosku dotyczącej opisu Państwa organizacji oraz posiadanych przez Państwa archiwaliów. Przejmujemy ciężar rozliczenia merytorycznego i finansowego wniosku. 

Zachęcamy do wzięcia udziału w naborze do wniosku: „Opracowanie, ochrona, digitalizacja, upowszechnianie archiwaliów Ośrodka KARTA i innych archiwów społecznych”. 

Zgłoszenia zawierające odpowiedzi na poniższe pytania prosimy przysyłać do 1 listopada na adres prowadzącej projekt, Sylwii Kopeć: s.kopec@karta.org.pl

1. Jaki jest zakres tematyczny kolekcji?

2. Jaki jest zakres czasowy kolekcji?

3. Kto jest właścicielem kolekcji?

4. Kto ma prawa autorskie do kolekcji?

5. Jaki jest typ zbioru? (dokumenty, fotografie, wspomnienia, listy, dokumenty urzędowe, etc.)

6. Jaka jest dokładna ilość zdjęć i stron?

7. Czy kolekcja wymaga zabiegów konserwatorskich?

8. Co chcieliby Państwo zrobić z kolekcją? (opracować, zdigitalizować, udostępnić zdigitalizowane treści.) 

9. Czy potrzebują Państwa wsparcia innego typu? (materiały do profesjonalnej archiwizacji, zmiany na stronie WWW, etc.)

Regulamin konkursu grantowego znajdą Państwo na stronie Narodowego Instytutu Muzealnictwa i Ochrony Zbiorów.

Kontakt w sprawie projektu:                                                                                              

Sylwia Kopeć: s.kopec@karta.org.pl

tel. 22 844 10 55

15 / 10 / 2014

Archiwa społeczne istnieją w każdym kraju. Tysiące ludzi z całego świata gromadzą dokumenty, fotografie, wspomnienia, w swoje ręce biorąc zadanie dokumentowania jakiegoś skrawka historii. Specyfikę oddolnej działalności archiwistycznej w sześciu krajach pokazała konferencja ARCHIWA SPOŁECZNE. MODELE WSPÓŁPRACY Z PAŃSTWEM, która odbyła się 6 października 2014 roku w Domu Spotkań z Historią. Celem wymiany doświadczeń na tak szeroką skalę terytorialną było umiejscowienie polskiego ruchu archiwów społecznych w ogólnoświatowym kontekście. Stało się to punktem wyjścia do dyskusji o stanie polskiej archiwistyki społecznej. A jest to dla niej moment szczególny. Dzięki projektowi Ośrodka KARTA „Stabilizacja archiwistyki społecznej w Polsce” przedstawiciele towarzystw, fundacji, organizacji lokalnych zajmujących się historią mają szanse się profesjonalizować, szkolić z zakresu cyfrowej archiwistyki, otrzymywać darmowe narzędzia do katalogowania zbiorów. Rozpoczyna się także etap wypracowywania modelu współpracy archiwistyki społecznej z państwem. Czy i jak taka współpraca jest podejmowana na świecie, opowiadali na konferencji goście z Niemiec, Włoch, Wielkiej Brytanii, Nowej Zelandii i Kanady.

Na rodzimym gruncie archiwistyka społeczna jest dziedziną powszechnie niemalże nierozpoznawalną. Według badań KARTY, na które powoływano się podczas konferencji, tylko 12% Polaków kojarzy zagadnienie archiwów społecznych, a jednocześnie niemal połowa Polaków, po wyjaśnieniu pojęcia, chciałaby włączyć się w ten ruch przekazując swoje zbiory prywatne. Archiwum społeczne wpisuje się w nurt historii publicznej, zakładającej wspólną pracę społeczeństwa nad odtwarzaniem pamięci zbiorowej, o czym mówiła dr Anna Kurpiel z Uniwersytetu Wrocławskiego. 

Konferencja ARCHIWA SPOŁECZNE. MODELE WSPÓŁPRACY Z PAŃSTWEM była okazją do poznania stanowiska państwowego, które reprezentował Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych – Władysław Stępniak oraz stanowiska archiwów społecznych, które przedstawił Prezes Ośrodka KARTA, Zbigniew Gluza. Dokładnie zostały przedstawione założenia projektu “Stabilizacja archiwistyki społecznej w Polsce” prowadzonego pod przewodnictwem Katarzyny Ziętal z Ośrodka KARTA. Projekt ma na celu zmianę sytuacji archiwistyki społecznej w Polsce, zapewnienie trwałości archiwów społecznych, zbudowanie fundamentów dla dokumentowania historii społeczeństwa obywatelskiego w Polsce, stworzenie polskiego modelu systemowej współpracy archiwistyki państwowej i społecznej. 

W Wielkiej Brytanii pojęcie „archiwum społecznego” jest dobrze zakorzenione. Prowadzone są liczne badania nad tą dziedziną, działa grupa rzecznicza koordynująca tego typu archiwa. Możliwe są różne formy wsparcia finansowego, ale brak jednego programu dotacyjnego dedykowanego archiwom społecznym. Temat ten przybliżyła Julianne Nyhan, badaczka z University College London. 

We Włoszech nie istnieje pojęcie archiwum społecznego, mimo wielości inicjatyw, które można zaliczyć do tej kategorii. Oddolne działania archiwalne wspierane są przez agencję nadzoru, której szef (dla regionu Emilia Romania), Stefano Vitali wystąpił na konferencji. 

Joanna Newman jest konsultantką archiwalną w Nowej Zelandii. W swoim wystąpieniu wskazała szereg czynników wzmacniających trwałość archiwów. Pomoc nowozelandzkim archiwom społecznym jest zapisana w celach archiwów państwowych, istnieje tam specjalny departament, który jest odpowiedzialny za współpracę z AS-ami. Jednak w praktyce, z powodów finansowych, jest ona w ostatnim czasie bardzo ograniczona.

Niemieckie „wolne archiwa” wywodzą się z protestów roku 1968 i obejmują archiwa ruchów ekologicznych, pacyfistycznych, feministycznych. Szefowa archiwum Fundacji Niemieckiego Ruchu Kobiecego, Cornelia Wenzel przedstawiła działanie sieci archiwów feministycznych, które regularnie się gromadzą i prowadzą wspólne projekty.

W Kanadzie jeszcze do 2012 roku prowadzony był program wsparcia archiwów społecznych, oferujący dotację rządową dla tego typu inicjatyw. Mimo likwidacji programu, nadal działają setki kanadyjskich archiwów społecznych. Największe z nich, gromadzące  materiały dotyczące zachodniej Kanady, odwiedza rocznie ponad 120 tysięcy użytkowników. Temat przybliżyła Gabriela Pawlus-Kasprzak z Uniwersytetu w Toronto.

Konferencja stała się punktem wyjścia do dyskusji nt. roli archiwistyki społecznej w kraju oraz możliwości dialogu ze strukturami państwowymi. Archiwa społeczne są, nie do końca jeszcze docenianym, podstawowym wyrazem obywatelskości i działania społecznikowskiego. Podsumowanie takie, wypowiedziane przez moderatora panelu – Alka Tarkowskiego, Dyrektora Centrum Cyfrowego, stanowiło pointę zamykającą konferencję.

Program oraz abstrakty wystąpień można pobrać tutaj.

Wkrótce na stronie umieścimy teksty wystąpień oraz materiał video z konferencji.

08 / 10 / 2014

Na uroczystość przybyło blisko 100 zaproszonych gości: Darczyńcy, czyli osoby przekazujące kolekcje archiwalne (dokumentowe i fotograficzne) lub relacje biograficzne swoje i swoich bliskich oraz ich rodziny, a także przyjaciele KARTY, pracownicy i współpracownicy Ośrodka i wieloletnie wolontariuszki wspomagające swoją pracą archiwa. 

Gości powitała i wieczór prowadziła współzałożycielka KARTY i inicjatorka (jeszcze w czasach podziemnych) zbierania archiwaliów z historii „wschodnich” represji – Alicja Wancerz-Gluza. Gospodyni wieczoru mówiła, jak wiele znaczą dla zachowania zbiorowej pamięci Polaków ofiarowywane do Ośrodka prywatne zbiory archiwalne. O działalności KARTY i sensie ruchu archiwistyki społecznej powiedział Zbigniew Gluza – Prezes Fundacji – także współzałożyciel KARTY i redaktor naczelny pisma „Karta” i Wydawnictwa KARTA, publikujących wiele spośród dokumentowanych archiwaliami historii – opowieści o ludzkich losach w XX wieku. 

Wszystkie wypowiedzi miały jako tło krótką impresję filmową – prezentację zbiorów: dokumentów i zdjęć oraz sylwetek i twarzy osób, składających relacje do Archiwum Historii Mówionej. Poprzez wzruszające obrazy podkreślony został ludzki wymiar historii.

Joanna Łuba – szefowa Archiwum Fotografii i Joanna Michałowska – szefowa Archiwum Dokumentowego opowiedziały o tym, jak są przyjmowane i opracowywane zbiory w archiwach KARTY, jak są zabezpieczane, digitalizowane i udostępniane – jak zyskują trwałość i nowe życie w publikacjach, prezentacjach, pracach badawczych i w internecie.

Zaprezentowanych zostało – jak filmowe kartki z albumu – sześć przykładowych kolekcji przekazanych w 2013 roku przez: 

  • Beatę Grochowicz – archiwum autorskie Edwarda Grochowicza (1939–2014) – fotografa, wieloletniego wiceprezesa ZPAF,członka grupy artystycznej „Stodoła 60. Kilkadziesiąt tysięcy odbitek i negatywów oraz kilkadziesiąt wystaw, dokumentującychżycie społeczne, polityczne i kulturalne Peerelu. 
  • Barbarę Ilińską – 2 tomy wspomnień na temat Lwowa, losów autorki, jej rodziny i rodzin z nią skoligaconych, ponad 100fotografii oraz unikatowe dzieło – 33-tomowe opracowanie „Ulice Lwowa”.
  • Wandę Nowakowską – dziennik Wiktora Eugeniusza Nowakowskiego, prowadzony w czasie Powstania Warszawskiego orazjego dzienniki z lat 1952–74, opisujące życie polityczne, społeczne i kulturalne w Peerelu.
  • Zbigniewa Lubienieckiego – wspomnienia i dzienniki z lat 1930–66, zebrane w 10 księgach, na które składa się ponad 300stron maszynopisu i około 2500 stron, liczne rysunki (głównie z drogi na Wschód), mapy, zdjęcia, a także ponad 12 godzinnagrań relacji z okresu 1939–46).
  • Tomasza Maciejewskiego – spuścizna Jerzego Konrada Maciejewskiego, pisarza i publicysty, obejmuje 16 tomów dzienników,wspomnienia, korespondencję, inne zapiski własne i wycinki z prasy zagranicznej oraz 5,5 tysiąca fotografii.
  • Zdzisława Najdera – kolekcja osobista składająca się z blisko 20 tysięcy zdjęć i dokumentów, w tym z: korespondencji,materiałów prywatnych i dotyczących życia zawodowego, działalności literackiej i społecznej, dokumentów dotyczących Polskiego Porozumienia Niepodległościowego i Radia Wolna Europa.

Najważniejszym momentem spotkania było jednak wręczanie podziękowań obecnym na sali Darczyńcom. Dla szefowych Archiwów Ośrodka KARTA była to niezwykła chwila. Mogły osobiście podziękować wszystkim, którzy wzbogacili zbiory Ośrodka o cenne dokumenty i zdjęcia, wartościowe źródła historyczne – o swoje osobiste i rodzinne historie. W czasie uroczystości padło wiele wzruszających wypowiedzi ze strony osób odbierających podziękowania-dyplomy. Darczyńcy mówili o swojej wdzięczności, że mogli przekazać historyczne zasoby swoich rodzin w miejsce bezpieczne, budzące zaufanie, gwarantujące profesjonalizm obsługi przy ludzkim, sympatycznym podejściu (wypowiedziano wiele ciepłych słów na temat młodych archiwistek pracujących w KARCIE). W ciągu minionego roku przekazało do Ośrodka KARTA swoje zbiory – kolekcje osobiste, zdjęcia, wspomnienia i dzienniki, wydawnictwa drugiego obiegu oraz materiały ikonograficzne – aż osiemdziesiąt osób. Wiele z nich już po raz kolejny, dopełniając o przekazywane kolekcje wielotysięczne zbiory zdjęć i dokumentów. 

6 października 2014 roku pozostanie w pamięci chyba wszystkich uczestników uroczystości jako dzień niezwykły. Darczyńcy w księdze pamiątkowej rozpoczęli zapisywanie swoich przesłań dla pracowników KARTY i dla... osób korzystających z archiwów Ośrodka KARTA. O takie wpisy będą proszeni także kolejni Darczyńcy Pamięci – księga znajdzie bowiem swoje stałe miejsce w Archiwum KARTY. „Pamięć historyczna to kapitał teraźniejszych i przyszłych pokoleń. Wielkie dzięki dla „KARTY” za pomnażanie tego kapitału!” – zanotowała w księdze Ewa Jurkiewicz, synowa Jerzego M. Jurkiewicza.

Zapraszamy do obejrzenia fotografii z pierwszego Dnia Darczyńcy Pamięci – w obiektywie Katarzyny Ziętal. 

Zespół Ośrodka KARTA