Karta

21 / 05 / 2019

Portal jest efektem dwuletniej pracy działu edukacyjnego Ośrodka KARTA. Zapraszamy nauczycieli, edukatorów, animatorów kultury i wszystkie osoby zainteresowane wykorzystaniem portalu w zajęciach szkolnych lub edukacji pozaszkolnej. Na spotkaniu zostaną zebrane zgłoszenia osób chętnych do włączenia się w proces testowania platformy i jej praktycznego wdrażania.

Portal wojnaipamiec.pl służy zachowaniu pamięci o ponad 20 milionach ludzi zmuszonych do pracy na rzecz nazistowskich Niemiec. Powstał na podstawie siedmiu poruszających relacji filmowych, prezentujących losy mieszkańców przedwojennego terytorium II RP – polska Żydówka z Kresów Wschodnich, więźniarka obozów koncentracyjnych, chłopskie dziecko-robotnik, nastolatki z Zagłębia Dąbrowskiego i Łodzi, „robotnica ze wschodu”, młode małżeństwo występujące przeciw systemowi w imię wartości – wszyscy stali się robotnikami przymusowymi III Rzeszy.

Odmienne doświadczenia i pamięć składają się na wyrazisty i bogaty obraz czasu wojny i mało znanej tematyki pracy przymusowej. Kontekstowy film objaśnia tło historyczne wydarzeń, o których opowiadają świadkowie, mapy, dokumenty, zdjęcia i inne materiały – pozwolą zmierzyć się z zadaniami, które pod opieką nauczycieli lub w pracy samodzielnej posłużą młodzieży do poznania i zrozumienia tamtej rzeczywistości.

Portal Terror, codzienność i praca przymusowa – Polska pod okupacją niemiecką (1939-1945) powstał jako kolejny – po niemieckim, czeskim i rosyjskim – portal edukacyjny, odnoszący się do wielkiego archiwum online „Praca przymusowa 1939–1945”, gdzie udostępniono obszerne relacje dźwiękowe i filmowe prawie 600 cywilnych robotników przymusowych, więźniów obozów koncentracyjnych, jeńców wojennych z 26 krajów.

Wśród nich 82 relacje nagrane zostały w języku polskim. Jednak wśród świadków historii z różnych stron świata jest wiele osób pochodzących z Polski, które dzisiaj posługują się językiem kraju zamieszkania.

Projekt finansowany był w całości przez Fundację „Pamięć, Odpowiedzialność i Przyszłość” z Berlina, która powstała w 2000 roku, w celu wypłaty świadczeń niemieckich poszkodowanym na całym świecie.

Koordynację i prowadzenie przejął Instytut Historii i Biografii uniwersytetu w Hagen (Institut für Geschichte und Biographie der FernUniversität Hagen), który reprezentowali najznakomitsi eksperci metody oral history dr Alexander von Plato, dr Almut Leh i dr Christoph Thonfeld, uruchamiając projekt „Dokumentacja losów dawnych robotników przymusowych”.

W efekcie współpracy, 32 instytucje z 26 krajów (placówki naukowe i organizacje obywatelskie, wśród nich Ośrodek KARTA), w latach 2005-2006 nagrały 190 relacji wideo i 393 relacje audio. Wśród rozmówców było ogółem 341 mężczyzn i 249 kobiet. 134 osoby reprezentowały żydowskich ocalonych, 46 Sintich i Romów. Rozpiętość wieku w momencie rozmowy sięgała od 65 do 98 lat.

Pod koniec 2007 roku zasób archiwum został przejęty do dalszego opracowania przez Wolny Uniwersytet w Berlinie i Niemieckie Muzeum Historyczne. Pojedyncze kolekcje tworzą zasadniczą strukturę archiwum.

Archiwum dostępne jest w języku angielskim, niemieckim i rosyjskim - https://archiv.zwangsarbeit-archiv.de. Po rejestracji i zalogowaniu, można obejrzeć (lub wysłuchać) całe relacje, a także przeszukiwać według różnych kryteriów, wyszukując dziedzinę zatrudnienia, grupę prześladowanych, kraj lub dzisiejsze miejsce zamieszkania, język relacji, miejsce zakwaterowania lub stosować przeszukiwanie pełnotekstowe. Wszystkie relacje są spisane i przetłumaczone na język niemiecki, uzupełniają je fotografie i noty biograficzne poszczególnych osób.

Archiwum stało się punktem odniesienia do uruchomienia działań edukacyjnych.

Od 2016 roku działa platforma edukacyjna "Lernen mit Interviews: Zwangsarbeit 1939-1945", która ma na celu rozwijanie kompetencji w zakresie historii i mediów oraz upowszechnianie wiedzy i aktywne pielęgnowanie pamięci o pracy przymusowej, jak i o ofiarach reżimu nazistowskiego. Powstała rosyjska wersja platformy (2017) stworzona przez Regionalne Centrum Historii Mówionej w Woroneżu, czeska (2018) przygotowana przez praskie stowarzyszenie Żywa Pamięć i polska Edukacja.wojnaipamiec.pl – Ośrodka KARTA – właśnie uruchamiana.

Uwaga od 28 maja 2019 możliwe jest wejście bezpośrednie do portalu, adres: www.edukacja.wojnaipamiec.pl lub także jako przejście z portalu www.wojnaipamiec.pl, z którym są połączone.

Na spotkaniu 28 maja w Domu Spotkań z Historią przedstawimy także nową odsłonę naszego portalu edukacyjnego „uczyć się z historii – doświadczenia totalitaryzmów XX wieku”, który po 12 latach działania otwiera się jeszcze bardziej na aktywność odbiorców i współtworzenie projektów.

Ze względu na ograniczoną liczbę, miejsc uprzejmie prosimy o zgłaszanie chęci uczestniczenia w spotkaniu do Agnieszki Kudełki a.kudelka@karta.org.pl do 27 maja br.




Salzgitter. Robotnicy polscy podczas prac przymusowych. Fot. Schultz Karl/ NAC

 




Salzgitter. Robotnicy polscy podczas prac przymusowych. Fot. Schultz Karl/ NAC

 




Salzgitter. Robotnicy polscy podczas prac przymusowych. Fot. Schultz Karl/ NAC

 




Salzgitter. Robotnicy polscy podczas prac przymusowych. Fot. Schultz Karl/ NAC

 

KONTAKT Z MEDIAMI:

Agata Szymczak (602 311 955) a.szymczak@karta.org.pl

28 / 03 / 2019

Za działania na rzecz pamięci historycznej, służące wspólnocie obywatelskiej. Otrzymał ją Mirosław A. Supruniuk, który w swojej aktywności, dokonaniach oraz w postawie kieruje się szeroko rozumianymi ideami i wartościami upowszechnianymi przez Fundację Ośrodka KARTA (FOK). Laureat otrzymał nagrodę w wysokości 30 tysięcy zł.

Mirosław A. Supruniuk z Torunia, jest archiwistą, pracuje na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. W 1994 roku powołał Archiwum Emigracji, pracownię archiwalno-badawczą zajmującą się ochroną materialnego i duchowego dziedzictwa emigracji polskiej XX wieku, posiadającą największy w Polsce zbiór archiwaliów, prasy, książek, druków ulotnych, fotografii i nagrań dźwiękowych. Od 25 lat odszukuje w rozsianych po świecie zbiorach prywatnych i sprowadza do Polski spuścizny i pamiątki polskich emigrantów związanych z kulturą i nauką. Jego działania Gustaw Herling-Grudziński nazwał ocalaniem resztek „emigracyjnej Atlantydy”. Ocalił ponad 400 zespołów archiwalnych. Od początku działalności prowadził działania wystawiennicze i edytorskie, promujące wiedzę o polskiej emigracji i jej dorobku. W roku 2005 utworzył Muzeum Uniwersyteckie, które opiekuje się kolekcją ponad 25 tys. dzieł sztuki emigrantów. 

Fundatorem Nagrody jest Janusz Miernicki, warszawski przedsiębiorca, od dzieciństwa związany z Mokotowem. Od samego początku istnienia Fundacji, wraz z żoną Katarzyną, przyglądał się jej działalności, w której KARTA chroni i upowszechnia historię widzianą z perspektywy jednostki, działając na rzecz budowania porozumienia i wspólnoty obywatelskiej. W 2018 Janusz Miernicki zdecydował, że chce nagradzać osoby, które podobnie jak KARTA, działają na rzecz pamięci. Dla uczczenia zmarłej w 2007 Katarzyny Miernickiej, Nagroda KARTY nosi Jej imię.

 

Partnerami medialnymi wydarzenia są:    

KONTAKT Z MEDIAMI:
Agata Szymczak (602 311 955) a.szymczak@karta.org.pl

 

21 / 03 / 2019

Zostanie ona przyznana osobie, która w swojej aktywności, dokonaniach czy też w postawie kieruje się szeroko rozumianymi ideami i wartościami upowszechnianymi przez Fundację Ośrodka KARTA (FOK). Laureat/laureatka otrzyma nagrodę w wysokości 30 tysięcy zł oraz dyplom.

Fundatorem Nagrody jest Janusz Miernicki, warszawski przedsiębiorca, od dzieciństwa związany z Mokotowem. Od samego początku istnienia Fundacji, wraz z żoną Katarzyną, przyglądał się jej działalności, w której KARTA chroni i upowszechnia historię widzianą z perspektywy jednostki, działając na rzecz budowania porozumienia i wspólnoty obywatelskiej. W 2018 Janusz Miernicki zdecydował, że chce nagradzać osoby, które podobnie jak KARTA, działają na rzecz pamięci. Dla uczczenia zmarłej w 2007 Katarzyny Miernickiej, Nagroda KARTY nosi Jej imię.

Decyzją Kapituły Nagrody w składzie: Janusz Miernicki (Fundator Nagrody), prof. Barbara Engelking (przedstawicielka Rady FOK), prof. Jerzy Kochanowski (przedstawiciel Rady FOK), Anna Stankiewicz (przedstawicielka Rady FOK), Zbigniew Gluza (prezes Zarządu FOK, Przewodniczący Kapituły), dr Artur Jóźwik (dyrektor FOK, członek Zarządu FOK), Agnieszka Knyt (przedstawicielka Zespołu KARTY), Małgorzata Tworzewska-Laskowska (przedstawicielka Zespołu KARTY) oraz Alicja Wancerz-Gluza (przedstawicielka Zespołu KARTY, Sekretarz Kapituły), spośród 54 zgłoszonych kandydatur, w gronie finalistów znaleźli się: 

Justyna Biernat z Tomaszowa Mazowieckiego, która jest fundatorką i prezeską Fundacji Pasaże Pamięci, założonej trzy lata temu. W jej ramach Justyna Biernat tworzy i koordynuje projekty służące upowszechnianiu wiedzy o wielokulturowej historii lokalnej, prowadzi warsztaty teatralne i dramaturgiczne. Podejmowane działania kieruje do zróżnicowanych wiekowo odbiorców, budując wspólnotę świadomą swoich korzeni. Stwarzana przez nią przestrzeń pozwala na otwarte dyskusje, wymianę doświadczeń i potrzeb. Fundacja Pasaże Pamięci, dbając o zachowanie rodzinnych historii i pamiątek, buduje wspólnotę wokół historii i dziedzictwa Tomaszowa Mazowieckiego.

Grażyna Patryn z Krokowej, która jest kustoszem Muzeum Regionalnego w Krokowej, społecznikiem, kuratorką wystaw, animatorką działań z zakresu edukacji historycznej. W podejmowanych projektach wystawienniczo-kulturalnych zwraca szczególną uwagę na aspekt zbliżenia lokalnej społeczności. Chętnie pracuje z młodzieżą, widząc w niej pomost między pokoleniami i kulturami. Podejmuje trudne tematy z polsko-niemieckiej przeszłości, przekształcając je w płaszczyznę wspólnych poszukiwań i zrozumienia. Projekty inicjowane przez Grażynę Patryn – poprzez zaangażowanie osób w różnym wieku i różnych narodowości, włączające do działania lokalne władze (gminę, sołtysów) oraz dające solidne wsparcie merytoryczne (warsztaty, konsultacje naukowe, publikacje) – pozwalają scalić społeczność o tak różnorodnych korzeniach. Mają także wymiar transgraniczny, pokazując Polskę jako kraj szanujący złożoność swej historii.

Wojciech Olejniczak ze Zbąszynia, artysta plastyk, filmowiec, wydawca, niezależny producent filmowy a także prezes i założyciel Fundacji TRES. Fundacja realizuje działania artystyczne, edukacyjne, dokumentacyjne, bazując przede wszystkim na fotografii. Jak piszą twórcy Fundacji: „Szczególne zainteresowanie fundacji to fotografia – jej aspekt artystyczny, historyczny i społeczny. Badamy ją jako medium poznawania świata i historii oraz jako bodziec do zmiany społecznej.” Swoje działania Wojciech Olejniczak realizuje głównie w przygranicznym Zbąszyniu. Cechują się one dużym profesjonalizmem i specjalizacją (digitalizacja szklanych negatywów czy witraży), a ich głównym celem jest, jak podkreśla autor, zmiana społeczna. Dlatego w projekty angażowana jest młodzież, społeczność lokalna, artyści. Mają one silny wymiar edukacyjny, często międzynarodowy. Dotykają problemów takich jak pamięć, tożsamość, wielokulturowość. 

Mirosław A. Supruniuk z Torunia, jest archiwistą, pracuje na Uniwersytecie Mikołaja Kopernika. W 1994 roku powołał Archiwum Emigracji, pracownię archiwalno-badawczą zajmującą się ochroną materialnego i duchowego dziedzictwa emigracji polskiej XX wieku, posiadającą największy w Polsce zbiór archiwaliów, prasy, książek, druków ulotnych, fotografii i nagrań dźwiękowych. Od 25 lat odszukuje w rozsianych po świcie zbiorach prywatnych i sprowadza do Polski spuścizny i pamiątki polskich emigrantów związanych z kulturą i nauką. Jego działania Gustaw Herling-Grudziński nazwał ocalaniem resztek „emigracyjnej Atlantydy”. Ocalił ponad 400 zespołów archiwalnych. Od początku działalności prowadził działania wystawiennicze i edytorskie, promujące wiedzę o polskiej emigracji i jej dorobku. W roku 2005 utworzył Muzeum Uniwersyteckie, które opiekuje się kolekcją ponad 25 tys. dzieł sztuki emigrantów. 

Kto otrzyma Nagrodę KARTY im. Katarzyny Miernickiej za rok 2018? Przekonamy się 27 marca o godz. 18:00 w kinie „Iluzjon”. 

Partnerami medialnymi wydarzenia są:

                             

 

 


KONTAKT Z MEDIAMI: Agata Szymczak (602 311 955) a.szymczak@karta.org.pl
 

22 / 01 / 2019

Ma ona na celu popularyzację wiedzy na temat roli, jaką odgrywały organizacje społeczne w kształtowaniu polskiej państwowości na przestrzeni dekad - od czasu zaborów aż po okres III Rzeczypospolitej. 

Do każdego z opowiadanych okresów załączamy krótki wstęp, objaśniający specyfikę działania organizacji w danym czasie, a także kalendarium z datami powstawania wybranych organizacji. Ponad 100-letnią historię organizacji społecznych opowiadamy poprzez bogaty materiał źródłowy (fragmenty dzienników, kronik, artykułu z prasy, teksty statutów) - głos zabierają działacze społeczni, pisarze, artyści, sportowcy. Ich działalność ilustrujemy na kilkuset załączonych w prezentacji fotografiach. 

Prezentacja dostępna jest na stronie: http://100latorganizacji.archiwa.org/.   

04 / 01 / 2019

Nagroda zostanie przyznana osobie z Polski lub zagranicy, która w swojej aktywności, czynach, dokonaniach czy też w postawie kieruje się szeroko rozumianymi ideami i wartościami upowszechnianymi przez KARTĘ – za działania związane z przeszłością, służące jedności wspólnoty obywatelskiej lub przeciwstawiające się jej podziałom. Działania te nie muszą być datowane w roku poprzedzającym wręczanie nagrody.

Laureat/laureatka otrzyma nagrodę w wysokości 30 tysięcy zł (brutto).

Zgłoszenia kandydatur prosimy przesyłać zgodnie z załączonym kwestionariuszem do 31 stycznia 2019, pod adresem: nagrodakarty@karta.org.pl.

Nagroda zostanie wręczona po raz pierwszy na uroczystej gali 27 marca 2019 roku, w Kinie „Iluzjon” (Warszawa), w powiązaniu z podsumowaniem rocznych dokonań Ośrodka, Dniem Darczyńcy Pamięci (podzięką dla tych, którzy w KARCIE współtworzą archiwum społeczne XX wieku) i Klubem KARTY.

Kapituła Nagrody w 2019 roku:

Janusz Miernicki – Fundator Nagrody
prof. Barbara Engelking – przedstawicielka Rady FOK
prof. Jerzy Kochanowski – przedstawiciel Rady FOK
Anna Stankiewicz – przedstawicielka Rady FOK
Zbigniew Gluza – Prezes Zarządu FOK – Przewodniczący Kapituły
dr Artur Jóźwik – dyrektor FOK, członek Zarządu FOK
Agnieszka Knyt – przedstawicielka Zespołu KARTY
Małgorzata Tworzewska-Laskowska – przedstawicielka Zespołu KARTY
Alicja Wancerz-Gluza – przedstawicielka Zespołu KARTY – Sekretarz Kapituły

 

DO POBRANIA:

Formularz zgłoszenia kandydatury

Regulamin Nagrody

31 / 12 / 2018

 Spuścizna składa się z materiałów biograficznych oraz rodzinnych dotyczących m.in. Wandy Jedlickiej oraz Witolda Jedlickiego, tekstów esejów historycznych, artykułów, recenzji, wykładów Jerzego Jedlickiego oraz bogatej korespondencji m.in. z Krzysztofem Pomianem, Andrzejem Walickim, Władysławem Bartoszewskim czy Timothy Snyderem. Dopełniają ją materiały dotyczące Stowarzyszenia „Otwarta Rzeczpospolita“ oraz Pracowni Dziejów Inteligencji Instytutu Historii PAN.

Spuścizna została zinwentaryzowana w Otwartym Systemie Archiwizacji (OSAosa.archiwa.org). Można ją przeszukiwać przy użyciu wyszukiwarki. Inwentarz dostępny jest tutaj, a z oryginałami można się zapoznać w Archiwum Ośrodka KARTA.

28 / 12 / 2018

Kolekcja polityka i publicysty Stanisława Cata-Mackiewicza (1896-1966) zawiera przede wszystkim korespondencję, zarówno rodzinną, jak i z czytelnikami jego książek i artykułów oraz z okresu pełnienia funkcji premiera rządu RP w Londynie w latach 1955-56. Dopełniają ją m.in. dzienniki z lat 1913, 1915-16, 1919, zawierające komentarze polityczne o sytuacji Polski na arenie międzynarodowej.

Opracowane kolekcje fotograficzne zawierają zdjęcia o zróżnicowanej tematyce: od życia społecznego pod zaborami, zwłaszcza (rosyjskim) oraz na Kresach Wschodnich II RP po zdjęcia ukazujące różne losy Polaków podczas II wojny światowej i wydarzenia powojenne, w tym pielgrzymki papieża Jana Pawła II do Polski. 

Wszystkie kolekcje zostały zinwentaryzowane w Otwartym Systemie Archiwizacji. Można je przeszukiwać przy użyciu wyszukiwarki. Ich inwentarze są dostępnej tutaj.

28 / 12 / 2018

Na portalu Otwarty System Archiwizacji (OSA) udostępnione zostały opisy 2000 wspomnień, 800 kolekcji fotograficznych i 1350 nagrań dźwiękowych z zasobu Ośrodka. Dzięki temu w internecie można  zapoznać się z szczegółowymi informacjami o źródłach dotyczących m.in. represji sowieckich i niemieckich wobec obywateli polskich podczas II wojny światowej, życia społecznego i politycznego w okresie PRL i działalności opozycji demokratycznej.  

Opisy archiwaliów zostały wzbogacone o linki do zbiorów zdigitalizowanych, prezentowanych na stronach: http://dlibra.karta.org.pl/dlibra (głównie zbiory aktowe), http://www.foto.karta.org.pl/ (zbiory fotograficzne), https://audiohistoria.pl/ (zbiory dźwiękowe).

Prace nad udostępnieniem online zbiorów Ośrodka KARTA będą kontynuowane w 2019 roku.

Zachęcamy do prowadzenia kwerend online na portalu osa.archiwa.org!

Zbiory Ośrodka KARTA, fot. Michał Radwański