Archiwa społeczne

15 / 07 / 2015

Konferencja pokazała, że nie ma jednego dobrego, sprawdzonego modelu współpracy między archiwami społecznymi a państwem, natomiast istnieje lub istniało wiele dobrych praktyk w zakresie polityki archiwów państwowych w stosunku do podmiotów tworzących niepaństwowy zasób archiwalny, programów dotacyjnych, samoorganizowania się czy sieciowania archiwów społecznych, które to mogą stanowić dla Polski punkt odniesienia. 

Publikację dostępną do pobrania otwiera wstęp autorstwa Katarzyny Ziętal z Ośrodka KARTA zawierający analizę sytuacji archiwistyki społecznej na świecie, przykłady dobrych praktyk wspierania AS-ów oraz opis obecnej sytuacji polskich archiwów społecznych i wskazania kierunków rozwoju dziedziny, z naciskiem na współpracę z archiwistyką państwową. Następnie zamieszczone są teksty referatów prelegentów konferencji. Naczelny Dyrektor Archiwów Państwowych, Władysław Stępniak opisuje ideę narodowego zasobu archiwalnego, obecny stan prawny przepisów odnoszących się do zasobu niepaństwowego oraz kierunek zmian umożliwiający wspieranie archiwów społecznych. Joanna Newman, konsultantka ds. dokumentacji i archiwów z Nowej Zelandii wskazuje czynniki wzmacniające trwałość archiwów społecznych oraz działalność departamentu ds. archiwów społecznych funkcjonującego w ramach struktur archiwistyki państwowej. Julianne Nyhan, adiunkt na Wydziale Informatologii w University College London opisała sytuację archiwów społecznych w Wielkiej Brytanii, gdzie pojęcie AS jest dobrze zakorzenione, prowadzone są szerokie badania nad tą dziedziną oraz działa grupa rzecznicza archiwistyki społecznej. Stefano Vitali, szef Agencji Nadzoru Archiwów Regionu Emilia Romagna w Bolonii opisał działalność agencji odpowiedzialnych za kontakt z niepaństwowymi dysponentami i wytwórcami materiałów archiwalnych oraz sposoby wspierania niezależnych instytucji archiwalnych przez państwo. Cornelia Wenzel, kierowniczka archiwum w Fundacji Archiwum Niemieckiego Ruchu Kobiecego scharakteryzowała niemieckie tzw. "wolne archiwa", wywodzące się z ruchów protestu roku 1968 oraz działające sieci tych organizacji. Anna Kurpiel, koordynatorka projektów historyczno-edukacyjnych w Centrum Studiów Niemieckich i Europejskich im. Willy Brandta Uniwersytetu Wrocławskiego w swoim tekście wpisuje archiwistykę społeczną w szerszy nurt tzw. historii publicznej, opisując, także w oparciu o własne prace etnograficzne, rolę tego nurtu i dyskusję nad nim w Polsce.

Publikacja ukazuje się w kluczowym dla polskiej archiwistyki społecznej momencie dzięki zmianom prawnym w ustawie archiwalnej oraz działaniom Ośrodka KARTA na rzecz stabilizacji sytuacji AS-ów. Konferencja i jej efekty przyczynią się do budowania polskiego modelu archiwistyki społecznej. Model ten, na co wskazuje Katarzyna Ziętal w tekście wstępnym, warto budować w oparciu o program rozwoju narodowego zasobu archiwalnego, którego elementem będzie dotacja dla archiwów organizacji pozarządowych oraz rejestr narodowego zasobu archiwalnego. Archiwa społeczne w postulowanym przez KARTĘ modelu, to organizacje niezależne, niewłączane w państwowe struktury instytucjonalne, korzystające ze wsparcia państwa, dzięki któremu profesjonalizują się i standaryzują swoje działania oraz podejmują działania sieciujące.

Publikacja do pobrania znajduje się w zakładce Wiedza/Publikacje.

Informacje o konferencji znajdują się TUTAJ.

Konferencja została zorganizowana przez Ośrodek KARTA 6 października 2014 roku w Warszawie. Partnerem konferncji była Naczelna Dyrekcja Archiwów Państwowych oraz Dom Spotkań z Historią (także gospodarz konferencji). Zorganizowanie konferencji i ukazanie się publikacji odbyło się w ramach projektu "Stabilizacja archiwistyki społecznej w Polsce". 

14 / 07 / 2015

Jesteśmy obecnie w przełomowym dla archiwistyki społecznej momencie. Ośrodek KARTA od marca 2014 roku realizuje projekt “Stabilizacja archiwistyki społecznej w Polsce”, którego celem jest profesjonalizowanie AS-ów działających przy organizacjach pozarządowych oraz wzmocnienie ich trwałości, a także zbudowanie modelu ich współpracy z państwem. Dzięki działaniom OK, do nowelizowanej ustawy archiwalnej wprowadzono zapis o możliwości dotowania działalności archiwistycznej organizacji pozarządowych.

Czekamy na Państwa uwagi, pytania, głosy dyskusji odnośnie dwóch wypracowanych dokumentów:

  • Postulaty dotyczące współpracy archiwistyki społecznej z państwową. Tekst przedstawia propozycję definicji archiwów społecznych, postulowane zmiany w prawie archiwalnym, warunki pierwszego dedykowanego archiwom społecznym konkursu dotacyjnego organizowanego przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych, znaczenie rejestru niepaństwowego zasobu archiwalnego i postulowane korzyści dla archiwów społecznych wynikającego z wpisania do niego zasobu
  • Tekst Karty Zasad Archiwów Społecznych, czyli swoistego kodeksu etycznego, określającego misję i zadania AS-ów.

Przedstawione teksty w pierwszym etapie były przedmiotem obrad grupy kilkunastu archiwistów społecznych - ochotników, którzy drogą internetową oraz w czasie spotkania 30 maja 2015 roku dyskutowali nad dokumentami. Obecnie oddajemy teksty do szerokiej konsultacji. Niebawem oddamy do konsultacji także trzeci tekst, na temat sieci archiwów społecznych (obecnie jest jeszcze przedmiotem obrad grupy).

Aby wziąć udział w procesie konsultacji, wystarczy zarejestrować się na forum.archiwa.org i zabrać głos w wątkach zamieszczonych w dziale "Konsultacje przed Kongresem Archiwów Społecznych". Konsultacje potrwają do 30 września 2015 roku, a efekty dyskusji zaprezentowane zostaną na Kongresie Archiwów Społecznych 24 października 2015 roku.

Więcej informacji znajduje się tutaj.

13 / 07 / 2015

Celem spotkania jest poznanie aktywistów-archiwistów z Warszawy, zwiedzenie archiwów Ośrodka KARTA i rozmowa o zbliżającym się Kongresie Archiwów Społecznych, który odbędzie się 24 października b.r.

Wybór terminu nastąpi demokratyczną drogą. Chętni proszeni są o zaznaczenie dni i godzin, które preferują.

Link do ankiety.

Zapraszamy do rozesłania linku do zainteresowanych udziałem w spotkaniu. Prosimy o podanie e-maila osoby, które chcą uczestniczyć w spotkaniu, na adres: a.kudelka@karta.org.pl

Prosimy o oddanie głosu do czwartku, 16 lipca. W piątek, 17 lipca, rozesłane zostanie podsumowanie ankiety i poinformujemy o terminie spotkania.

09 / 07 / 2015

Pierwszym punktem programu, trwającym godzinę, będzie prezentacja 12 archiwów społecznych: ich działalności, ich zbiorów, sposobu działania oraz pasji. W foyer przed salą audytoryjną zorganizujemy 12 stanowisk, przy których archiwa będą mogły się pokazać (poprzez publikacje, prezentację czy inną wybraną przez siebie formę) oraz porozmawiać z uczestnikami Kongresu. Zależy nam, aby pokazać bogactwo i różnorodność polskich AS-ów, zwłaszcza że do tej pory nie miały one szansy, by zaprezentować się w jednym miejscu. Oprócz prezentacji całościowej archiwum, chcielibyśmy, aby podzielili się Państwo z uczestnikami Kongresu doświadczeniem, które nabyli Państwo w czasie działań archiwalnych. Może to być np. praca z wolontariuszami, animowanie społeczności lokalnej, tworzenie archiwum cyfrowego, digitalizacja fotografii, nagrywanie filmowych relacji historii mówionej, współpraca z mniejszościami narodowymi, pozyskiwanie zdjęć od fotoreporterów itp.
Zapraszamy przedstawicieli organizacji pozarządowych, którzy zechcą w taki sposób pokazać działalność i osiągnięcia prowadzonych przez siebie archiwów, aby zgłosili swój akces.

Więcej informacji oraz formularz aplikacyjny znajduje się tutaj.

Zgłoszenia prosimy nadsyłać do 16.08.2015. 

03 / 07 / 2015

Trwa zakładanie stron typu CATL/CAS oraz test z wiedzy przekazanej podczas szkolenia, którego wyniki uprawnią do otrzymania certyfikatu.

Uczestnicy szkoleń mogą oglądać nagrania szkoleń na www.forum.archiwa.org

Ostateczna lista organizacji uczestniczących:

  • Towarzystwo Przyjaciół Libiąża oraz Miejska Biblioteka Publiczna w Libiążu
  • Stowarzyszenie Bydgoskie Kamienice
  • Stowarzyszenie Kulturalne JARTE
  • Stowarzyszenie Inicjatyw Społecznych i Kulturalnych HOLON
  • Rudzkie Stowarzyszenie Inicjatyw Niebanalnych In-nI 
  • Fundacja Joanny Lamparskiej Na Rzecz Ochrony Dziedzictwa Kulturowego "Projekt Historia"
  • Stowarzyszenie Historyczno-Eksploracyjne Odkrywcy Koszalin
  • Stowarzyszenie Przyjaciół Ziemi Żegocińskiej im. Czesława Blajdy
  • Stowarzyszenie „Niezależnych Inicjatorów Wsi Aktywnej – NIWA
  • Fundacja Obserwatorium
  • Stowarzyszenie Wolnego Słowa
  • Stowarzyszenie "Towarzystwo Dolina Raduni"
  • Ochotnicza Straż Pożarna w Łoniowej
  • Stowarzyszenie Działań Lokalnych Spichlerz
  • Stowarzyszenie Genius Loci - Duch Miejsca
  • Instytut Myśli Józefa Tischnera
  • Polskie Towarzystwo Filozoficzne
  • Stowarzyszenie Odra - Niemen
  • Pomorskie Towarzystwo Genealogiczne ze siedzibą w Sopocie
  • Stowarzyszenie dla Rozwoju Gminy Koziegłowy
  • Kolejka Marecka, Stowarzyszenie Obrony Pozostałości Warszawy
  • Stowarzyszenie Aktywności Lokalnej "Dolina Kacanki"
  • Stowarzyszenie WAGA
  • Inicjatywa Historyczna (Wrocław)
  • Fundacja na rzecz Historii Polskiego Sportu
  • Fundacja Bonum et Sapientia
  • Warmińsko-Mazurskie Stowarzyszenie Fotograficzne, BLUR
  • Cyfrowe Archiwum Bemowa
23 / 06 / 2015

Zasady uczestnictwa w konkursie:

1. W konkursie mogą brać udział organizacje prowadzące archiwum społeczne.

2. Fotografia musi pochodzić ze zbiorów Archiwum AS.

3. Wybieramy fotografie archiwalne pod względem ich atrakcyjności wizualnej i wartości historycznej. Dodatkową wartością może być opis fotografii zawierający ciekawą historię związaną z fotografią. Bierzemy pod uwagę także jakość skanowania. 

4. Konkurs ogłaszany jest raz na miesiąc na początku każdego miesiąca na stronie archiwa.org i na profilu „Archiwa Społeczne” na facebooku. Na zgłoszenia oczekujemy do dnia 25 b.m.

5. Fotografie powinny być przesłane na adres as@karta.org.pl. W tytule maila prosimy podać „Fotografia miesiąca”, w treści maila zaś nazwę organizacji. 

8. Każda osoba/organizacja może przysłać do pięciu fotografii.

9. Fotografie muszą być zapisane w plikach JPEG, o objętości nie przekraczającej 180 kB. 

10. Maksymalne rozmiary zdjęcia to 800 pikseli na szerokość i 600 pikseli na wysokość, a minimalne to 300 pikseli w każdym z wymiarów. 

11. Fotografie powinny być profesjonalnie opisane.

12. Fotografie biorące udział w konkursie pozostają własnością archiwum. Udział w konkursie nie oznacza przeniesienia praw autorskich na Ośrodek KARTA. 

13. Co miesiąc zespół AS Ośrodka KARTA wybierze najlepszą fotografię, która zostanie nagrodzona publikacją książkową.

14. Wyniki będą ogłaszane do końca każdego miesiąca.

15. Fotografie będą publikowane na stronie http://archiwa.org/ oraz Facebook AS (promocja archiwum).

Zapraszamy do udziału i czekamy na Państwa propozycje!

Zespół Ośrodka KARTA

as@karta.org.pl

Anna Maciąg

11 / 06 / 2015

Jak piszą organizatorzy: „Z troski o zachowanie wielowiekowego dziedzictwa ziemi michałowickiej oraz integrację społeczności lokalnej narodził się pomysł stworzenia archiwum, które powstaje w ramach projektu realizowanego przez Stowarzyszenie Instytut Strumiłły we współpracy z mieszkańcami. W ciągu najbliższych kilku miesięcy do archiwum trafią relacje świadków historii, stare fotografie, wycinki prasowe, dokumenty osobiste i inne obrazy życia społecznego. Inauguracja działalności Michałowickiego Archiwum Społecznego nastąpi jesienią. Na razie trwa rekrutacja uczestników projektu, którzy wcielą się w rolę archiwistów społecznych i pomogą organizatorom odkryć i udokumentować lokalne dzieje.

Obszar współczesnej gminy Michałowice, należący do najbardziej i najwcześniej zaludnionych ziem dawnej Polski, przylega bezpośrednio do granic administracyjnych miasta Krakowa. Mimo silnych, historycznych związków z miastem gmina wykształciła swą odmienną kulturę, związaną z rokiem rolniczym i liturgicznym. Dokumentował ją Oskar Kolberg, jak również Seweryn Udziela i jego następcy, zwracając uwagę na odmienności gwarowe, przepisy kulinarne, obyczaje wiejskie, przyśpiewki, strój ludowy oraz specyficzną kulturę pogranicza dwóch zaborów, austriackiego i rosyjskiego (granica przepoławiała teren dzisiejszej gminy). Od połowy lat 90. XX wieku gmina podlega intensywnym procesom suburbanizacyjnym. Wielu mieszkańców Krakowa znalazło w niej swój nowy dom. Dawna typowo rolnicza i sąsiedzka społeczność zmienia się w wielozawodową, obcą masę ludzi. W niepamięć odchodzą lokalne tradycje i zwyczaje. Zmienia się również krajobraz dawnych wsi”. 

Więcej informacji o nowej społecznej inicjatywie archiwistycznej na stronie Michałowickiego Archiwum Społecznego

01 / 06 / 2015

Pierwsze 3 godziny poświęciliśmy na wypracowanie postulatów współpracy AS-ów z archiwistyką państwową. Temat poprowadził dyrektor Ośrodka KARTA, Artur Jóźwik. Uzgodniliśmy definicję archiwum społecznego jako propozycję do nowego prawa archiwalnego. Omawialiśmy kwestie związane z rejestrem narodowego zasobu archiwalnego oraz konkursem dotacyjnym, który ma być w niedalekiej przyszłości prowadzony przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych (NDAP). Postulaty te, po szerokiej konsultacji ze środowiskiem, przedłożymy NDAP.




fot. od lewej Łukasz Zagrobelny (Stowarzyszenie Promocji i Rozwoju "Młody Mołodycz"), Alicja Wancerz-Gluza i Artur Jóźwik (Ośrodek KARTA)

 

Drugim tematem była sieć archiwów społecznych, który poprowadziła Anna Maciąg, specjalistka historii mówionej w zespole Archiwistyki Społecznej Ośrodka KARTA. Omawialiśmy cele i strukturę sieci oraz narzędzia kontaktu między AS-ami – członkami sieci. 

Ostatnią kwestią była Karta Zasad Archiwów Społecznych. Moderatorką tematu była Alicja Wancerz-Gluza, szefowa Historii Bliskiej w Ośrodku KARTA. Uzgodniliśmy 7 punktów kodeksu etycznego dla organizacji działających w sferze oddolnej archiwizacji.

Dziękujemy za 9 intensywnych godzin, w czasie których udało się wypracować wspólne stanowisko. Już wkrótce ogłosimy je na archiwa.org. Każda chętna osoba będzie mogła skomentować wypracowane dokumenty i po uwzględnieniu głosów zostaną one ogłoszone na Kongresie Archiwów Społecznych 24 października 2015 w Warszawie.




fot: Dawid Stanowski (Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej);

 




fot.: Piotr Goździak (Izba Pamięci Pogoni Szczecin), Natalia Martini (Bronowickie Archiwum Społeczne)




na fot. lewej: Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet), Zbigniew Gomoła (Stowarzyszenie "Cyfrowa Galicja");




fot. z prawej: Ewa Furgał (Fundacja Przestrzeń Kobiet), Zbigniew Gomoła (Stowarzyszenie "Cyfrowa Galicja"), Sebastian Górski (Centrum Inicjatyw UNESCO), Katarzyna Woch (Stowarzyszenie "Mój Bogucin"), Łukasz Zagrobelny (Stowarzyszenie Promocji i Rozwoju "Młody Mołodycz") 

 

29 / 05 / 2015

Bronowickie Archiwum Społeczne powstało jesienią ubiegłego roku z inicjatywy Towarzystwa Przyjaciół Bronowic. W jego zbiorach znajduje się blisko 200 świadectw przeszłości zgromadzonych, opracowanych i udostępnionych w internecie dzięki zaangażowaniu mieszkańców. Wśród archiwaliów znajdziemy m.in. relacje świadków historii, dokumenty osobiste i fotografie ukazujące Bronowice Małe sprzed kilkudziesięciu lat. Wyłania się z nich ciekawy obraz dawnej podkrakowskiej wioski z chatami krytymi strzechą i polami uprawnymi na miejscu współczesnych bloków.

Bronowickie Archiwum Społeczne to pomysł na zachowanie pamięci o dawnych Bronowicach Małych – mówi koordynatorka BAS Natalia Martini – Angażuje mieszkańców w oddolną dokumentację historii lokalnej i ocalanie jej obrazu dla przyszłych pokoleń.

Dzięki dotacji z Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej przyznanej w ramach Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich możliwy stał się rozwój bronowickiego zasobu archiwalnego. W lipcu zorganizowana zostanie akcja nagrywania wspomnień bronowian w wieku powyżej 65 lat na temat Bronowic Małych z czasów ich młodości oraz skanowania archiwalnych fotografii. Powstanie również słuchowisko poświęcone historii życia codziennego w dawnej podkrakowskiej wiosce w oparciu o wspomnienia zarejestrowane w ramach projektu.

Osoby, które chciałyby wzbogacić zbiory archiwum (o wspomnienia, zdjęcia, wycinki prasowe lub inne materiały archiwalne) proszone są o kontakt z organizatorami projektu (kontakt@archiwumbronowickie.pl, +48 510 683 503). 




Fot. Inauguracja działalności Bronowickiego Archiwum Społecznego (BAS). Fot. BAS

 




Inauguracja działalności Bronowickiego Archiwum Społecznego (BAS). Fot. BAS

 




Bronowice Małe. Fot. BAS

 




Archiwalia z Bronowic. Fot. BAS

 

Żródło: fotografie i informacje pochodzą od organizatora – Bronowickie Archiwum Społeczne