Aktualności

24 / 01 / 2020

Do zakresu działalności Centrum, zgodnie z jego statutem, „należy wspieranie inicjatyw społecznych na rzecz zabezpieczania i upowszechniania zbiorów tekstowych, ikonograficznych, filmowych, fonograficznych i innych, dokumentujących pamięć historyczną i dziedzictwo narodowe, rozwijanie sieci współpracy podmiotów podejmujących powyższą działalność i wzmacnianie zaangażowania obywateli w działania na rzecz dokumentowania historii”.

Centrum Archiwistyki Społecznej wyrasta z doświadczenia KARTY, która w ciągu 38 lat stworzyła największe w Polsce archiwum społeczne, a od 2002 roku Ośrodek podejmuje działania na rzecz całej dziedziny – archiwistyki społecznej. Siedem lat temu rozpoczął systemowe wspieranie AS-ów oraz rozwijanie ich sieci. Działania te doprowadziły do zbudowania systemu informacji o polskich archiwach społecznych, wytworzenia narzędzi wspierających ich pracę oraz do stopniowej profesjonalizacji dziedziny, a także do ugruntowania pojęcia w środowiskach lokalnych, wśród naukowców, edukatorów, ludzi kultury.




fot. Danuta Matloch/MKiDN

 

Ta instytucja jest zaadresowana do ważnej kwestii społecznej, jaką są archiwa społeczne, archiwa tworzone oddolnie, archiwa rodzinne, personalne, lokalne, grup zawodowych, najróżniejsze archiwa tworzone przez różne grupy obywateli - mówił Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego prof. Piotr Gliński. Dodał też: Polskie państwo powinno wspierać wartościowe inicjatywy, działania i działalności. Liczę, że Centrum wzmocni aktywność tysięcy osób w całej Polsce.

Zarówno skala, jak i żywiołowy rozwój tej dziedziny życia społecznego – w istocie emanacji społeczeństwa obywatelskiego – przekroczyły granice skuteczności samej KARTY. Od dawna staraliśmy się znaleźć systemowe wzmocnienie dla tej oddolnej aktywizacji społecznej, a przy ogólnopolskim zakresie działań możliwe to było wyłącznie w relacji z państwem. Ostatnio okazało się, że resort kultury gotów jest poprzeć powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej, jako instytucji państwowej współprowadzonej przez Fundację Ośrodka KARTA. Taką bezinteresowną politycznie deklarację przyjęliśmy z wdzięcznością – wyjaśnia Zbigniew Gluza, prezes Ośrodka KARTA.

Na stanowisko pełniącej obowiązki dyrektora Centrum Archiwistyki Społecznej powołana została Katarzyna Ziętal, twórczyni działu Obserwatorium Archiwistyki Społecznej w Ośrodku KARTA i od siedmiu lat jego kierowniczka; odpowiedzialna za stworzenie i realizację koncepcji rozwoju dziedziny od początku jej koordynowania w Ośrodku.

W Polsce działa ponad blisko pięćset AS-ów. Od siedmiu lat obserwuję ten ogólnopolski dziś ruch, jako jedna z jego inicjatorek, i widzę ogromną zmianę, jaka zaszła od czasu, gdy zaczynaliśmy nasze działania. Pojęcie stało się rozpoznawalne i coraz więcej podmiotów wciela w życie ideę archiwum społecznego – w swoich społecznościach, środowiskach, organizacjach, a nawet zakładach pracy. Jako Centrum Archiwistyki Społecznej będziemy mogli działać intensywniej, regularniej i budować długofalowe, spójne strategie. Powstanie CAS jest jednak efektem naszych działań jako Ośrodka i wynika z sukcesu całego przedsięwzięcia. Dlatego zarówno idea, sposób działania, dotychczasowe narzędzia, portale, współpraca z AS-ami – będą oparte na tym, co robiliśmy do tej pory – mówi Katarzyna Ziętal, p. o. dyrektora Centrum Archiwistyki Społecznej.

Do najważniejszych zadań Centrum Archiwistyki Społecznej należeć będzie trwałe zapisywanie historii społecznej Polski, historii społeczności lokalnych oraz środowisk i ruchów obywatelskich; rozwijanie portalu osa.archiwa.org jako ogólnopolskiego centrum informacji o zbiorach archiwów społecznych; wyłonienie liderów AS-ów w regionach i zbudowanie w oparciu o nich ogólnopolskiej sieci; powołanie przestrzeni edukacyjnej służącej wymianie doświadczeń między archiwistami społecznymi; wspieranie AS-ów w ich bieżącej pracy; wprowadzenie archiwistyki społecznej do dydaktyki uniwersyteckiej; zbudowanie koalicji lokalnych na tej we współpracy ze środowiskami regionalnymi, organizacjami pozarządowymi, placówkami samorządowymi oraz archiwami państwowymi i instytucjami kultury.

Więcej informacji znajduje się na stronie archiwa.org oraz archiwa.org/dla-mediow

*
Ośrodek KARTA
to niezależna organizacja pozarządowa, prowadząca największe w Polsce archiwum społeczne XX i XXI wieku. Odkrywa, chroni i upowszechnia historię widzianą z perspektywy jednostki. Robi to w taki sposób, że przeszłość staje się źródłem zrozumienia, buduje wspólnotę obywatelską, wspiera pojednanie. 
Ośrodek KARTA jest rzecznikiem środowiska polskich archiwów społecznych. Integruje, promuje i wzmacnia organizacje w Polsce, które zajmują się niezależną, oddolną archiwistyką. Dostarcza też archiwistom bezpłatne narzędzia i wiedzę. W Ośrodku stworzono program do opracowywania i prezentacji zbiorów społecznych w internecie – Otwarty System Archiwizacji.

*
Archiwa społeczne w liczbach:
●        461 archiwów społecznych w Polsce
●        siedem lat działania sieci AS–ów
●        280 miejscowości w Polsce, w których działają archiwa społeczne
●        setki tysięcy ocalonych archiwaliów

Katarzyna Ziętal – absolwentka Instytutu Historycznego na Uniwersytecie Warszawskim o specjalizacji Archiwistyka. W Ośrodku KARTA odpowiadała za dział archiwistyki społecznej. Twórczyni ogólnopolskiego portalu – www.archiwa.org, redaktorka merytoryczna pierwszego polskiego podręcznika dla osób zajmujących się oddolnym dokumentowaniem historii pt. Archiwistyka społeczna, inicjatorka i współtwórczyni Otwartego Systemu Archiwizacji – programu komputerowego i portalu służącego do opisu i udostępniania zbiorów archiwów społecznych, koordynatorka trzech Kongresów Archiwów Społecznych (2015–2019) dla kilkuset uczestników z całej Polski, organizatorka międzynarodowej konferencji o współpracy archiwów społecznych z państwem „Community archives. Models of cooperation with the state” z udziałem prelegentów z Wielkiej Brytanii, Kanady, Niemiec, Włoch, Nowej Zelandii, Chorwacji i Polski, organizatorka i trenerka szkoleń stacjonarnych i internetowych dla archiwów społecznych, redaktorka merytoryczna raportu Archiwistyka społeczna w Polsce. Stan obecny i perspektywy, autorka publikacji z zakresu archiwistyki społecznej, prelegentka na kilkudziesięciu konferencjach naukowych i popularnonaukowych.

 

*
Kontakt dla mediów:
Ewa Sularz
t. 511 110 703
e.sularz@karta.org.pl
 

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 




24 stycznia 2020, Warszawa. Powołanie Centrum Archiwistyki Społecznej. fot. Danuta Matloch/MKiDN

 

31 / 12 / 2019

W 2019 roku Archiwum Ośrodka KARTA zrealizowało projekt dopełnienia o nowe dokumenty oraz pełnego opracowania kolekcji „Solidarność – narodziny ruchu”, wpisanej na listę UNESCO „Pamięć Świata”. W ramach zadania opracowaliśmy i udostępniliśmy m.in. statuty, oświadczenia, protokoły, projekty uchwał, komunikaty dotyczące działalności NSZZ „Solidarność” w różnych miastach Polski (Warszawy, Lublina, Gdyni, Gdańska, Bielska-Białej, Wrocławia, Katowic czy Legnicy) i w wielu miejscach pracy, m.in.: Wolnej Wszechnicy Polskiej, Sekcji Oświaty i Wychowania NSZZ „Solidarność”, Komitetu Założycielskiego NSZZ „Solidarność” przy Fabryce Samochodów Osobowych, Krajowej Komisji Koordynacyjnej NSZZ „Solidarność” Pracowników Warszawskiej Służby Zdrowia.

Ponadto opracowaliśmy dokumentację dotyczącą Pomocy Zachodu dla Polski w okresie PRL, a zwłaszcza po wprowadzeniu stanu wojwnnwgo. Materiały te stanowią zapis działalności organizacji i osób indywidualnych z 14 państw (m.in. Australii, Szwecji, Norwegii, Stanów Zjednoczonych). Dotyczą bezpośredniej pomocy dla obywateli polskich (wsparcie medyczne i materialne), działań mających na celu wspieranie polskiej opozycji demokratycznej (manifestacje prosolidarnościowe, pomoc techniczna i finansowa) oraz rozpowszechniania informacji o sytuacji w Polsce.

W ramach zadania dopełniliśmy istniejący już w Archiwum FOK zbiór „Pomoc Zachodu” oraz zinwentaryzowaliśmy Kolekcję Józefa Szczepańskiego (1912–1996), fotografa, działacza polonijnego, popularyzatora polskiej nauki i kultury w Australii. Wszystkie archiwalia (dokumenty, fotografie, nagrania audio i video) zostały zabezpieczone w materiałach archiwizacyjnych.

Inwentarze:

1. Solidarność - Narodziny Ruchu (sygn. A)

2. Pomoc Zachodu (sygn. FOK_0142)

3. Kolekcja Józefa Szczepańskiego (OK_1892)

Inwentarze kolekcji są także dostępne w siedzibie Ośrodka KARTA, na portalach osa.archiwa.org i foto.karta.org.pl.

31 / 12 / 2019

W ciągu siedmiu lat pracownicy Ośrodka KARTA w Warszawie i Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki w Buenos Aires przemierzali Argentynę, by odkrywać i utrwalać nieznane wcześniej historie polskich emigrantów i ich potomków. Zaufanie okazane realizatorom projektu oraz chęć przekazania opowieści kolejnym pokoleniom sprawiły, że przedstawiciele Polonii sięgali głęboko do swej pamięci. Osobistą narrację wzbogacali unikatowymi zdjęciami, dokumentami, pamiątkami pochodzącymi z domowych archiwów. Archiwalia zostały zeskanowane, a następnie udostępnione on-line.

Również w tym roku, w Cordoba, Rosario i Santa Fe, dokumentowaliśmy losy polskich emigrantów. W 26 zarejestrowanych relacjach biograficznych i w 1000 zeskanowanych fotografiach można znaleźć wiele interesujących historii. Równolegle, w Buenos Aires, trwały prace nad digitalizacją i opracowaniem 200 fotografii Polaków mieszkających w stolicy Argentyny.

Materiały pozyskane w tym roku zostały włączone do cyfrowego repozytorium – to obecnie 180 kolekcji zawierających 5200 skanów zdjęć i dokumentów oraz 225 fragmentów dźwiękowych z 103 relacji biograficznych. Archiwalia pochodzą z kolekcji osobistych, zbiorów Biblioteki Polskiej im. Ignacego Domeyki oraz licznych organizacji polonijnych. Opis archiwalny całego zasobu jest również dostępny na portalu Otwarty System Archiwizacji.

Zarejestrowane opowieści są tak różne, jak różne bywają oblicza emigracji i okoliczności, z powodu których podejmowano decyzję o emigracji. Splot polskich i argentyńskich losów niejednokrotnie utwierdza w przekonaniu, że życie bywa ciekawsze niż fikcja. Fotografie ukazujące kraj przodków, proces integracji kulturowej, a także dążenie do podtrzymania polskiej tożsamości – to wrażenie potęgują.

Aby zaprezentować ten bogaty zbiór, uruchomiliśmy portal www.kierunekargentyna.pl. Jego użytkownicy mogą samodzielnie prześledzić losy polskich emigrantów w Argentynie. Na stronie znajdują się historie wybranych emigrantów, teksty opisujące przebieg emigracji, opisy miejsc związanych z polską społecznością oraz hasła objaśniające polsko-argentyńską koegzystencję. Wszystkie treści zostały udostępnione w dwóch wersjach językowych.

31 / 12 / 2019

Dzięki nim możemy dowiedzieć się jak wyglądało życie naszych przodków, ich codzienne troski i radości, wreszcie - jak polityczne wydarzenia wpływały na los mieszkańców naszej okolicy, na ich życie.

Mediateka CLZ – archiwum historii mówionej Białegostoku i regionu od 2010 roku zajmuje się zapisywaniem wspomnień oraz digitalizacją fotografii i dokumentów Białostoczan. W latach 2018-2019 w ramach projektu „e-Mediateka CLZ vol.2” opracowanych i udostępnionych zostało kolejnych 50 relacji świadków historii oraz 3000 fotografii i dokumentów dokumentujących historię XX w.

Zasoby Mediateki można znaleźć na stronach:

W ramach projektu odbył się także cykl warsztatów dla uczniów szkół podstawowych i ponadpodstawowych z wykorzystaniem zasobów archiwum Mediateki CLZ. Uczestnicy poznawali historię Białegostoku przez pryzmat wspomnień jego mieszkańców i ich domowych archiwów. W bezpłatnych zajęciach wzięło udział ok. 800 uczniów.

Partnerzy projektu: Fundacja Ośrodka Karta, Książnica Podlaska im. Łukasza Górnickiego

Patroni medialni: Kurier Poranny, Bialystokonline.pl, Radio Złote Przeboje, Histmag.org

30 / 12 / 2019

W ramach zadania na portalu osa.archiwa.org zostały udostępnione informacje o kolekcjach dokumentowych, fotograficznych i dźwiękowych ze zbiorów KARTY. Dzięki temu online można zapoznać się z opisami  inwentarzowymi m.in. wspomnień dotyczących represji sowieckich podczas II wojny światowej, dokumentów ukazujących różne formy działalności opozycyjnej w okresie PRL,  spuścizn fotografów, m.in. wybitnej fotoreporterki Ireny Jarosińskiej, relacji świadków historii m.in. z pobytu w obozach nazistowskich podczas II wojny światowej.
Zachęcamy do przeszukiwania zbiorów Ośrodka KARTA na portalu osa.archiwa.org.
 

11 / 12 / 2019

Zakończyliśmy realizację projektu "Cyfrowe Archiwa Tradycji Lokalnej - zabezpieczenie i udostępnienie lokalnych zasobów dziedzictwa kulturowego" dofinansowanego ze środków Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego w ramach programu Kultura Cyfrowa 2019. W Otwartym Systemie Archiwizacji udostępniiliśmy kolekcje 25 bilbiotek należących do sieci Cyfrowych Archiwów Tradycji Lokalnej. Każda z bibliotek otrzymała swoją podstronę na portalu, na której prezentowane są zbiory. Bibliotekarzom przekazano dostęp do panelu redaktora w systemie OSA, dzięki czemu mogą oni zamieszczać w nim kolejne archiwalia.

W ramach projektu w OSA znalazły się zbiory natsępujących bibliotek:

Miejska Biblioteka Publiczna w Braniewie

Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Brzesku

Gminna Biblioteka Publiczna im. Ambrożego Grabowskiego w Kętach

Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy Łapy

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Białej Rawskiej

Gminna Biblioteka Publiczna w Bojadłach z/s w Klenicy

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Chorzelach

Gminna Biblioteka Publiczna w Gierałtowicach

Gminna Biblioteka Publiczna w Krzeszycach

Miejska Biblioteka Publiczna w Józefowie

Gminna Biblioteka Publiczna im. Jana Pawła II w Mierzęcicach

Miejska Biblioteka Publiczna w Milanówku

Miejska Biblioteka Publiczna im K. I. Gałczyńskiego w Morągu

Biblioteka Publiczna Gminy Nadarzyn

Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy w Pogorzeli

Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna w Proszowicach

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Pyzdrach

Gminna Biblioteka Publiczna w Raszynie

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Sobótce

Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Sompolnie

Gminna Biblioteka Publiczna w Sulmierzycach

Gminna Biblioteka Publiczna w Jaśle z/s w Szebniach

Miejska Biblioteka Publiczna im. Adama Asnyka w Trzebini

Gminna Biblioteka Publiczna w Unisławiu

Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury. Biblioteka Publiczna Miasta i Gminy w Węglińcu