Program "Małe ojczyzny"

baner programu Małe ojczyznyArchiwiści społeczni działają w miastach, miasteczkach, wsiach - małych ojczyznach. Zabezpieczają cenne zbiory, ale także uwalniają energię społeczną. Wokół archiwów powstają inicjatywy obywatelskie, wzrasta zainteresowanie historią danego miejsca. Program “Małe ojczyzny”, którego myślą przewodnią jest historia lokalna, ma na celu przybliżenie działalności archiwów społecznych oraz aktywizację społeczności wokół pamięci miejsca. 

Tegoroczną edycję “Małych ojczyzn” realizujemy we współpracy z trzema partnerami lokalnymi: Fundacją Pogranicze, Fundacją Ważka, Miejską Biblioteką Publiczną w Hrubieszowie oraz z partnerem merytorycznym: Fundacją Ośrodka KARTA. Partnerzy lokalni zostali wyłonieni w otwartej rekrutacji, do której mogły przystąpić fundacje, stowarzyszenia, instytucje prowadzące archiwa społeczne.

Filarami programu “Małe ojczyzny” są archiwa społeczne doświadczone w pracy z pamięcią, z jednej strony naznaczoną białymi plamami, z drugiej skrywającą nieznane szerzej okoliczności. Zbiory archiwów społecznych to skarbnica wiedzy o historii lokalnej. Chcemy, aby zostały wykorzystane w procesie oddolnego zapisywania przeszłości.

Nośnikami pamięci są zarówno relacje świadków historii, nagrywane przez archiwistów w formie wywiadów, jak i różnego rodzaju archiwalia. Fotografie, dokumenty, listy, wspomnienia - często okazuje się, że pozornie błahe ślady przeszłości pozwalają inaczej spojrzeć na określone wydarzenia, zrozumieć zjawiska czy też odkryć nieznane dotąd fakty. By tak się stało, w ramach “Małych ojczyzn”, archiwa społeczne namawiają mieszkańców Hrubieszowa, Oleśnicy i ziem polsko-litewskiego pogranicza do dzielenia się archiwaliami z domowych zbiorów. Ponadto archiwiści społeczni prowadzą rozległe kwerendy ukierunkowane na źródła związane z ich małymi ojczyznami. 

Mamy nadzieję, że w efekcie tych działań uda się zgromadzić świadectwa, które w odpowiednim zestawieniu będą wielogłosem na temat danego etapu historii lokalnej. Opiekę merytoryczną nad tekstami powierzyliśmy specjalistom z Fundacji Ośrodka KARTA. Opracowane na bazie świadectw trzy montaże zostaną opublikowane w kolejnych numerach ogólnopolskiego kwartalnika historycznego “Karta” (poczynając od listopada 2020 r.) oraz będą dostępne w internecie jako bezpłatne pliki pdf do pobrania. 

Równie ważne jest podjęcie tematu archiwistyki społecznej w działaniach na styku edukacji i kultury, dzięki czemu możemy dotrzeć do szerokiej publiczności. To też szansa na rozmowę o zgromadzonej wiedzy, nadanie archiwaliom “drugiego życia”. 

Takie propozycje przygotowują partnerzy programu, w związku z sytuacją epidemiczną zapraszając głównie do uczestnictwa w wydarzeniach odbywających się online.

Informacje o kolejnych wydarzeniach znajdziecie w aktualnościach na stronie archiwa.org oraz na naszym Facebooku!

Regulamin programu