Działalność

W Polsce istnieje około 500 archiwów społecznych. Archiwa te powstają oddolnie, aby dokumentować tematy wykraczające poza zakres zainteresowań archiwów państwowych, m.in. historię lokalną, historię ruchów protestu i oporu społecznego, losy zwykłych ludzi, historię organizacji pozarządowych, czy historię niezależnego życia artystycznego.

W imieniu tych archiwów od 31 stycznia 2020 roku działa Centrum Archiwistyki Społecznej (CAS), instytucja kultury powołana przez Fundację Ośrodka KARTA oraz Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Misją CAS jest przede wszystkim wspieranie archiwów społecznych w zabezpieczaniu i upowszechnianiu zbiorów (m.in. poprzez oferowanie darmowych narzędzi i szkoleń), rozwijanie sieci ich współpracy i popularyzacja idei archiwistyki społecznej. 

Centrum Archiwistyki Społecznej wyrasta z doświadczeń Ośrodka KARTA, który stworzył największe archiwum społeczne w Polsce i przez wiele lat aktywnie działał na rzecz całej dziedziny. Wśród najważniejszych dotychczasowych efektów programu wsparcia archiwistyki społecznej można wymienić: 

  • Baza polskich archiwów społecznych, stale aktualizowana, zawierająca informacje o organizacjach prowadzących archiwa i ich zasobie, sposobie udostępniania zbiorów. Zachęcamy do dołączenia do bazy!
  • Otwarty System Archiwizacji - darmowy program do opisywania zbiorów AS-ów, stworzony z myślą o osobach bez wiedzy archiwistycznej, w pełni zgodny ze standardami Międzynarodowej Rady Archiwów, dostępny online. OSA to także platforma służąca prezentacji zbiorów archiwów społecznych. Do Otwartego Systemu Archiwizacji dołączyło już przeszło 100 archiwów!
  • Podręcznik "Archiwistyka społeczna" (2012): pierwsza książka na temat oddolnego dokumentowania historii, prowadząca archiwistów-amatorów krok po kroku przez kolejne etapy powstawania i działania archiwum: od pozyskiwania zbiorów do ich udostępniania.
  • Konkurs dotacyjny "Wspieranie działań archiwalnych" dla archiwów społecznych, prowadzony przez Naczelną Dyrekcję Archiwów Państwowych. Uruchomienie konkursu było możliwe dzięki poprawce do nowelizowanej Ustawy archiwalnej, zaproponowanej przez Ośrodek KARTA we współpracy z NDAP.
  • Ekspertyza "Archiwa społeczne w Polsce - stan obecny i perspektywy" (2016) zawierająca informacje o zbiorach archiwów społecznych, infrastrukturze archiwistyki społecznej, aktualnych i docelowych systemach infromacji o AS-ach. 
  • Publikacja o sytuacji AS-ów w 6 krajach (2015): "Archiwa społeczne. Modele współpracy z państwem/ Community archives. Models of cooperation with the state", będąca efektem konferencji międzynarodowej zorganizowanej w 2014 roku przez Ośrodek KARTA.  
  • Cykliczny ogólnopolski Kongres Archiwów Społecznych. Jak dotąd miały miejsce trzy edycje wydarzenia: I Kongres AS w październiku 2015, II Kongres AS we wrześniu 2017, oraz III Kongres AS w październiku 2019 roku.
  • Animacja "Czym są archiwa społeczne", w prosty sposób opisująca ideę archiwistyki społecznej. Jest dostępna na wolnej licencji, w polskiej i angielskiej wersji językowej - do udostępniania i szerokiego promowania idei.
  • Animowany tutorial Historia mówiona. Jak nagrywać relacje biograficzne audio? - również dostępny na wolnej licencji w polskiej i angielskiej wersji językowej.
  • Szkolenia dla AS-ów - szeroki program szkoleń i warsztatów dla osób zaangażowanych w archiwistykę społeczną, przede wszystkim z bibliotek i organizacji pozarządowych

Centrum Archiwistyki Społecznej kontynuuje i rozwija wcześniejsze działania Ośrodka KARTA w dziedzinie archiwistyki społecznej oraz pracuje nad nowymi projektami, w sposób systemowy wspierającymi archiwa społeczne i pomagającymi w ich profesjonalizacji.

 

Zachęcamy do subskrypcji "Jaskółki" - newslettera Centrum Archiwistyki Społecznej!

Odwiedź nas na Facebooku i na Instagramie

Zajrzyj na nasz kanał na YouTube