Muzeum Polskie w Ameryce

Muzeum Polskie w Ameryce

Opis organizacji

Rodzaj instytucji: 
muzeum

Muzeum Polskie zostało otwarte w 12 stycznia 1937 roku.  Powstało z połączenie istniejących od 1891 roku Biblioteki Polskiej oraz Muzeum Narodowego w Chicago. Obie instytucje działały pod patronatem Związku Narodowego Polskiego. Po pożarze z 1931 roku, w którym spłonęły zbiory Biblioteki (obejmujące między innymi listy wybitnych Polaków, ryciny, obrazy, rzeźby oraz ponad 6000 tomów książek), członkowie Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego pod przewodnictwem prezesa Józefa Kani, podjęli starania o utworzenie nowego muzeum. Decyzja o jego utworzeniu zapadła w 1935 roku.

Początkowo Muzeum gromadziło zbiory prywatne. Istotną część stanowiły również eksponaty z Pawilonu Polskiego Wystawy Światowej w Nowym Jorku w 1939 roku, które z powodu wybuchu wojny nie mogły wrócić do kraju. W 1941 roku do Muzeum trafiły eksponaty przejęte z ostatniego mieszkania Ignacego Paderewskiego w Hotelu Buckingham w Nowym Jorku, zaś w 1945 roku z kolei Muzeum nabyło kolekcję kościuszkowską (listy Kościuszki, ryciny, medale, obrazy i pamiątki osobiste).

Zasób archiwum ma bardzo różnorodny charakter, są to materiały typowo archiwalne, wytworzone przez organizacje polonijne lub osoby prywatne, a także literatura i źródła drukowane, broszury jubileuszowe, druki ulotne. Obecnie głównym zadaniem archiwum jest gromadzenie i opracowywanie dokumentacji dotyczącej życia politycznego, gospodarczego, społecznego i kulturalnego Polonii amerykańskiej.

Głównym celem działania Muzeum jest szerzenie wiedzy o polskiej historii, kulturze i sztuce oraz gromadzenie najcenniejszych elementów polskiego dorobku kulturalnego, dokumentów oraz pamiątek. Instytucja oferuje również bogaty program kulturalny, obejmujący pokazy filmowe, przedstawienia teatralne, spotkania autorskie z  

Muzeum organizuje wystawy oraz inne wydarzenia kulturalne, m.in. pokazy filmów, prezentacje, przedstawienia teatralne, spotkania ze szkołami oraz ludźmi związanymi z polską kulturą z całego świata.

 

Informację przygotowano w ramach zadania współfinansowanego w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczpospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą

Opis zasobu

Typ zasobu: 
fotografia
muzealia
nagrania audio
nagrania wideo
kartografia
dokumentacja aktowa
Zasób archiwalny i inne zbiory: 

Materiały archiwalne dzielą się na kilka grup tematycznych. Są to:

- spuścizny po działaczach polonijnych (papiery osobiste, organizacyjne, fotografie, wycinki prasowe, maszynopisy prac, zbiory książek), m.in. po Wacławie Gawrońskim, konsulu RP w Chicago w latach 1934-1939 i znanym działaczu polonijnym z lat 1935-1939, materiały Mieczysława Haimana, wybitnego historyka Polonii amerykańskiej i stosunków polsko-amerykańskich, pierwszego kustosza Muzeum Polskiego w Chicago; materiały Tymona Terleckiego, profesora Uniwersytetu w Chicago, historyka i krytyka literatury;

- Archiwum Armii Hallera;

- Akta organizacji politycznych, społecznych i zawodowych, np.: Archiwum Rady Polonii z lat 1938-1970 i Akta Zjednoczenia Polskiego Rzymsko-Katolickiego 1873-1994, Akta Związku Narodowego Polskiego 1912-1987, Akta Kongresu Polonii Amerykańskiej 1944-1973, Akta Polskiego Centralnego Komitetu Ratunkowego 1914-1918, Akta Wydziału Narodowego Polskiego z lat 1916-1922; Ponadto archiwum Muzeum Polskiego w Ameryce przechowuje akta ponad 100 mniejszych polskich stowarzyszeń i organizacji z lat 1889-1996;

- Kolekcja prasy polonijnej wydawanej w USA i innych krajach. Na uwagę zasługuje archiwum "Dziennika Chicagowskiego" wydawanego w latach 1890-1971; Kolekcja "Wydawcy polscy w Ameryce" - obejmuje akta dotyczące m.in. takich postaci jak: Dyniewicz, Paryski, bracia Worzałłowie;

- Akta dotyczące życia religijnego Polonii - głównie dokumenty polskich parafii w USA, księgi jubileuszowe parafii, wydawnictwa pamiątkowe, pamiętniki księży, materiały dotyczące szkolnictwa parafialnego, biuletyny parafialne, akta Polskiego Narodowego Kościoła Katolickiego, akta polskich zgromadzeń zakonnych;

- Kolekcja poświęcona I. J. Paderewskiemu;

- Pamiątki po Helenie Modrzejewskiej oraz Marcelinie Sembrich-Kochańskiej;

- Rękopisy sztuk teatralnych;

- Zbiory listów - na uwagę zasługują listy królów polskich: Stanisława Augusta Poniatowskiego, Jana III Sobieskiego, Stanisława Leszczyńskiego, Zygmunta Augusta (1555, 1556), Jana Kazimierza (1668, 1672), Zygmunta III Wazy (1597) oraz oryginały listów Henryka Sienkiewicza z lat 1898-1916.

Dokumentację aktową uzupełniają zbiory specjalne, takie jak: kolekcja fotografii z XIX i XX wieku; kolekcja kartograficzna - 265 map i 12 atlasów (mapa zatytułowana "Cracovia et Casimirus et Cleopardia" pochodzi z 1493 roku, dwa drzeworyty Sebastiana Munstera Cosmographica, które powstały w Niemczech około 1590 roku, oraz widoki miast z dzieła Civitates Orbis Terrarum datowane na 1600 rok, prace znanych XVII i XVIII-wiecznych kartografów: Orteliusa, Jansona, Molla, Seutera, Vaugondiego, Lottera i Hofmana), zbiory audiowizualne - filmy, kasety wideo i taśmy magnetofonowe oraz prawie 2000 płyt (wiele z nich zostało wyprodukowanych przez wytwórnię Syrena Elektra, inne - przez polskojęzyczne działy dużych firm amerykańskich Columbia, Decco, Victor oraz przez prywatne firmy polonijne DANA, Dana-Syrena, Harmonia); nagrania Radia Wolna Europa.

Katalogi i inwentarze: 

Elektroniczne katalogi zbiorów umieszczone są w internetowej bazie Muzeum na stronie: http://polishmuseum.pastperfectonline.com/

Osoba/osoby kierujące intytucją/organizacją: 
Małgorzata Kot
Osoba kierująca - stanowisko: 
dyrektor muzeum
e-mail: 
PMA@PolishMuseumOfAmerica.org
Telefon: 
001 312 384 33 52
Strona internetowa: 
Lokalizacja i adres: 

984 North Milwaukee Ave, IL 60642-4101 Chicago, Stany Zjednoczone

Udostępnianie

Sposób udostępniania: 
na miejscu
w internecie
Godziny urzędowania: 

Materiały archiwalne udostępniane są wyłącznie w czytelni Biblioteki, w godzinach jej pracy, tylko po wcześniejszym, pisemnym zgłoszeniu zamówienia i umówieniu wizyty. Biblioteka i czytelnia otwarte są w następujących godzinach:

poniedziałek-wtorek: 10.00-16.00
środy: 13.00–19.00
piątki: 10.00–16.00
soboty: 11.00-16.00

Muzeum czynne jest cały tydzień, z wyjątkiem śród, w godzinach 11.00-16.00. W środy od 11.00-18.00.

Zdigitalizowane kolekcje fotografii oraz archiwaliów udostępniana jest w internecie, na stronie: http://polishmuseum.pastperfectonline.com/

Dział/osoby odpowiedzialne za udostępnianie: 

Halina Misterka

Stanowisko osoby odpowiedzialnej za udostępnianie: 
główna archiwistka
Udostępnianie: e-mail: 
halina-misterka@polishmuseumofamerica.org
Sposób i warunki korzystania z zasobu: 

Brak informacji.

Źródła: 

Polskie instytucje za granicą. Przewodnik po zbiorach archiwalnych, oprac. Anna Krochmal, Warszawa 2004 

https://www.polishmuseumofamerica.org/ [dostęp z dn. 06.07.2017]

Instytucja sporządzająca opis: 
Fundacja Ośrodka KARTA