Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce

Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce

Opis organizacji

Instytut Józefa Piłsudskiego w Ameryce powołano 4 lipca 1943 roku w Nowym Jorku. Była to kontynuacja Instytutu Badania Najnowszej Historii Polski, utworzonego w 1923 roku w Warszawie. Do podstawowych zadań Instytutu, zapisanych w jego statucie i realizowanych na co dzień należy pozyskiwanie archiwaliów. 

 

Informację przygotowano w ramach zadania współfinansowanego w ramach sprawowania opieki Senatu Rzeczpospolitej Polskiej nad Polonią i Polakami za granicą

Opis zasobu

Typ zasobu: 
fotografia
dokumenty osobiste
dokumenty życia społecznego
muzealia
filatelistyka
nagrania wideo
kartografia
dokumentacja aktowa
Zasób archiwalny i inne zbiory: 

Wielkość archiwum w przybliżeniu to około 160 m.b. akt. Zasób archiwalny można podzielić na kilka grup materiałów:

  • zbiory Instytutu Józefa Piłsudskiego w Warszawie; 
  • archiwalia organizacji polskich i działaczy polonijnych w Stanach Zjednoczonych;
  • spuścizny wyższych oficerów, polityków i placówek dyplomatycznych, pozyskane w różnych okresach po cofnięciu uznania dla Rządu RP w Londynie i rozwiązaniu Polskich Sił Zbrojnych – są to kolekcje indywidualne dyplomatów: Józefa Lipskiego, Michała Sokolnickiego i Juliusza Łukaszewicza; 
  • archiwalia i zbiory osób reprezentujących tzw. Emigrację żołnierską, osoby te, mające za sobą zesłanie i pobyt w łagrach, składają do Instytutu zachowane dokumenty;
  • archiwalia i inne zbiory pozyskane w formie depozytów wielu wybitnych osób, np. Władysława Pobóg-Malinowskiego, Jana Weinsteina, senatora Tadeusza Katelbacha oraz w formie darów od członków rodzin wielu zasłużonych postaci;
  • komplet polskich odznaczeń należących do amerykańskiego pilota Meriana Coopera, Amerykanina, uczestnika walk o Lwów w 1919 roku oraz wojny polsko-bolszewickiej w 1920 roku, które  Instytut otrzymał w 1992 roku;
  • spuścizna Władysława i Haliny Korsaków, zawierającą dokumenty o charakterze prywatnym, jak też akta dotyczące działalności publicznej, które archiwum otrzymało w darze w 2000 roku.

Najstarsze archiwalia Instytutu pochodzą z I połowy XIX wieku, są to zespoły akt ambasadora Leona Orłowskiego i Waleriana Płatonowa. Najbardziej cenną częścią zbiorów są archiwalia Instytutu Józefa Piłsudskiego oraz Wojskowego Biura Historycznego w Warszawie, uratowane we wrześniu 1939 roku.

Do grupy tej należą zespoły:

  • Adiutantura Generalna Naczelnego Wodza 1918–1922);
  • Powstania Śląskie;
  • Komisja Likwidacyjna Generała Lucjana Żeligowskiego (1926);
  • Litwa Środkowa 1920–1922);
  • Archiwum Generała Juliana Stachiewicza;
  • Archiwum Marszałka Edwarda Śmigłego-Rydza;
  • Teki Generała Tadeusza Rozwadowskiego;
  • Archiwum Wojskowego Biura Historycznego;
  • Sprawy Sądowe i Honorowe Generałów i Wyższych Dowódców;
  • Ukraińska Misja Wojskowa w Polsce (1919–1921, 1931);
  • (częściowo) Archiwum Józefa Piłsudskiego.  

Akta te przekazała Ambasada RP w Waszyngtonie. Dużą część zasobu Instytut zawdzięcza kontaktom organizacyjnym Komitetu Narodowego Amerykanów Polskiego Pochodzenia z organizacjami polonijnymi.

Władze Instytutu nawiązały też kontakty z 2. Korpusem Polskim na Środkowym Wschodzie, co zaowocowało napływem periodyków i dokumentów.

Na podobnej zasadzie Instytut wszedł w posiadanie zespołu: Uchodźcy Polscy w Niemczech po 1945 roku. Stało się to dzięki obecności delegatów Kongresu Polonii Amerykańskiej, Ignacego Nurkiewicza i Franciszka Januszewskiego, w składzie delegacji do obozów jeńców polskich na terenie Niemiec. W latach 1949–1955 trafiły do Instytutu materiały Komitetu Obrony Narodowej w Ameryce.

Po 1956 roku Instytut skupił się na pozyskiwaniu kolekcji po wybitnych politykach i wojskowych. 

Instytut posiada także zbiór fotografii liczący ponad 20 000 i nagrania filmowe, a także kolekcję filatelistyczną.

Zbiór fotografii podzielony został na pięć działów: 1. Rzeczowy, 2. Osobowy, 3. Józef Piłsudski, Legiony Polskie i Polska Organizacja Wojskowa, 4. Miejscowości, 5. „Solidarność”. Fotografie zgrupowane są w teczkach tematycznych i osobowych. Do nagrań filmowych należą: Armia Polska w Kanadzie, Pogrzeb Piłsudskiego, Sztandar Wolności, Wyprawa Kijowska oraz angielska wersja filmu dokumentalnego Katyń.

Stopień opracowania zbiorów: 

Archiwum Instytutu składa się obecnie z 118 zespołów archiwalnych, z których 114 jest opracowanych. Część zbiorów została zdigitilizowana.

Stopień zdigitalizowania: 

Część zbiorów została zdigitalizowana i jest dostępna online na stronie: http://www.pilsudski.org/archiwa/.

e-mail: 
biuro@pilsudski.org
Telefon: 
001 212 505 90 77
Strona internetowa: 
Lokalizacja i adres: 

180 2nd Ave, NY 100 New York, USA

Udostępnianie

Sposób udostępniania: 
na miejscu
w internecie
Godziny urzędowania: 

Zbiory udostępniane są w siedzibie Instytutu od poniedziałku do środy, w godzinach 10.00–17.00 po wypełnieniu formularza.

Dział/osoby odpowiedzialne za udostępnianie: 

dr Iwona Drąg Korga

Udostępnianie: e-mail: 
archiwum@pilsudski.org
Sposób i warunki korzystania z zasobu: 

Brak informacji.

Instytucja sporządzająca opis: 
Fundacja Ośrodka KARTA