]]>
KARTA ZASAD ARCHIWÓW SPOŁECZNYCH

W Polsce działa prawie pół tysiąca archiwów społecznych, ale każde z nich jest inne – pod względem tematu zainteresowań, sposobu działania, typu zbiorów. Łączy je jednak pasja i poczucie odpowiedzialności za zgromadzony zasób.
Karta Zasad Archiwów Społecznych jest rodzajem deklaracji ideowej, płaszczyzną identyfikacji środowiska i określenia standardów działania jego podmiotów. Określa misję i zadania AS-ów, rodzaj ich relacji z ludźmi (zarówno ofiarodawcami zbiorów, jak i osobami korzystającymi z nich), z otaczającymi je społecznościami, z państwem (także przez odróżnienie ich od archiwów państwowych), samorządem czy organizacjami pozarządowymi; ustala priorytety całego tego ruchu. Działa przez to dla jego wzmocnienia, a ponadto jest rodzajem samookreślenia się danego AS-a, potwierdzeniem jego dążenia do najwyższych standardów pracy.

Niniejszy tekst Karty Zasad powstawał w konsultacji ze środowiskiem archiwów społecznych. Pierwsza jego wersja została wypracowana na spotkaniu przedstawicieli 17 organizacji pozarządowych, którzy zgłosili się w odpowiedzi na apel Ośrodka KARTA, by wspólnie wypracowywać ważne dla archiwistyki społecznej dokumenty. Następnie, w czerwcu 2015 tekst ogłoszono na forum.archiwa.org. Karta Zasad uroczyście została przyjęta na I Kongresie Archiwów Społecznych przez około 150 przedstawicieli AS-ów z całej Polski.

Zachęcamy wszystkie organizacje identyfikujące się z ideą archiwistyki społecznej do podpisywania Karty Zasad – będzie to rodzaj wzajemnej rekomendacji – całego środowiska dla archiwów społecznych, które zgłosiły akces do ruchu i złożyły deklarację woli kierowania się zasadami, które uznajemy za wspólne.

Karta Zasad Archiwów Społecznych

Archiwa społeczne (AS-y) przyjmują generalne zasady, jakimi chcą się kierować, a których przestrzeganie stawać się ma rękojmią ich użyteczności i działania na rzecz dobra wspólnego.

• Główną misją archiwów społecznych jest aktywne, oddolne działanie na rzecz ratowania i ochrony tej części zasobu narodowego, która pozostaje w rękach prywatnych lub strukturach społecznych niepodporządkowanych archiwistyce państwowej. AS-y pozyskują, zabezpieczają, przechowują, opracowują, udostępniają i upowszechniają materiały archiwalne wchodzące w skład niepaństwowego zasobu archiwalnego, komplementarnego wobec zasobu archiwów państwowych, w tym – dokumentację odnoszącą się do mikrohistorii, historii lokalnej, losów grup społecznych, rodzin i pojedynczych osób, a także różnych obszarów tematycznych.

• Archiwa społeczne są efektem aktywności ruchu społecznego i działają na rzecz dobra ogólnego. AS-y nie traktują zgromadzonych zbiorów jako własności prywatnej, lecz jako własność społeczną. Realizują swoją misję w relacji z pojedynczymi ludźmi, grupami i społecznościami; współpracują z organizacjami pozarządowymi oraz instytucjami państwowymi i samorządowymi w zakresie zabezpieczenia zbiorów archiwalnych.

• Archiwa społeczne pozyskują zbiory, zachowując pełną podmiotowość ofiarodawców, zarówno w procesie przyjmowania, jak i opracowania oraz udostępniania zbiorów. Proces zabezpieczania archiwaliów zakłada porozumienie i współpracę ofiarodawcy i archiwisty. 

• Archiwa społeczne dążą do pełnej otwartości zgromadzonego zasobu, respektując przy tym wolę ofiarodawców. Upubliczniają informację o pochodzeniu, wielkości, typie, zawartości swoich zbiorów; dążą do jak najszerszego ich udostępniania i czynią to w celach naukowych bądź edukacyjnych nieodpłatnie. Nie nakładają nowych ograniczeń na wykorzystanie cyfrowych wizerunków utworów, co do których nie obowiązują autorskie prawa majątkowe.

• Archiwa społeczne działają w oparciu o zasady prawa i etyki. AS-y znają i honorują prawo archiwalne, zwłaszcza w punktach odnoszących się do niepaństwowego zasobu archiwalnego; stosują reguły prawa autorskiego, ochrony wizerunku, danych osobowych oraz zasady etyczne w pozyskiwaniu i udostępnianiu zbiorów. Dbają o dobre imię, respektują wolę i interes osób, od których pochodzą lub których dotyczą materiały archiwalne i świadectwa pamięci.

• Archiwa społeczne dbają o integralność zasobu, a zarazem zbiorów przekazywanych przez ofiarodawców. Przyjmowanie zbiorów do archiwum jest każdorazowo potwierdzane protokołem lub umową gwarantującą ofiarodawcy prawo określania sposobu udostępniania archiwaliów i dysponowania nimi.

• Podstawową zasadą archiwów społecznych jest odpowiedzialność, rzetelność i stosowanie najwyższych standardów w realizacji zadań. AS-y podejmują wszelkie możliwe działania, aby zagwarantować wieczyste przechowywanie, bezpieczeństwo i dobre zachowanie powierzonych materiałów:

– dokonują zapisów prawnych (w statucie) o ich przeznaczeniu w sytuacji niemożności kontynuacji działalności (wyznaczony sukcesor: inne archiwum społeczne, jednostka organizacyjna samorządu terytorialnego lub archiwum państwowe wskazane przez Naczelnego Dyrektora Archiwów Państwowych);

– z największą starannością i troską konserwują, przechowują i opracowują powierzone materiały, starając się pozyskać tylko takie zbiory, których konserwacja, zabezpieczenie i utrzymanie nie przekracza ich możliwości technicznych, finansowych, lokalowych;

– dążą do profesjonalizacji swojej działalności: pogłębiają wiedzę, doskonalą umiejętności, pozyskują konieczne narzędzia, sprzęty i wyposażenie, aby zachować najwyższe standardy realizacji zadań archiwum.

Kartę Zasad można podpisać poprzez TEN FORMULARZ ELEKTRONICZNY.

Po wypełnieniu formularza, nazwa organizacji wraz z miejscowością pojawi się na niniejszej stronie (na dole). 

Ewentualnie można również wydrukować formularz w formacie pdf, podpisać go i przesłać jego skan na adres e-mail Agnieszki Kudełki: a.kudelka@karta.org.pl lub pocztowy: Fundacja Ośrodka KARTA – program Archiwistyka Społeczna, ul. Narbutta 29, 02-536 Warszawa. Nazwa organizacji pojawi się po wprowadzeniu danych do bazy portalu. W przypadku pytań i wątpliwości, prosimy kontaktować się z Agnieszką Kudełką: a.kudelka@karta.org.pl.

Zachęcamy też do poznania i podpisania deklaracji przystąpienia do Sieci Archiwów Społecznych. Sieć Archiwów Społecznych ma za zadanie wzmocnić i aktywować istniejące już więzy współpracy między organizacjami prowadzącymi archiwa społeczne oraz reprezentować środowisko na zewnątrz. Regulamin dla członków Sieci określa cele i zadania Sieci, warunki przynależności, prawa i obowiązki członków oraz definiuje zakres działań oraz tryb podejmowania decyzji ważnych.

Jeżeli nie można kliknąć na link aktywacyjny, prosimy skopiować link z maila i wkleić go do przeglądarki, a następnie kliknąć na klawisz Enter.

Zapraszamy do podpisywania Karty Zasad Archiwów Społecznych.
Oto Archiwa, które zadeklarowały wolę przyjęcia i stosowania Karty za pośrednictwem swoich oficjalnych przedstawicieli (od 10 stycznia 2016)


Fundacja Ośrodka KARTA (Warszawa), fundacja
Fundacja Inicjatyw Obywatelskich i Integracji Społecznej „JEDNOŚĆ" (Świdwin), fundacja
Stowarzyszenie Seniorzy Kurpi i Ostrołęki (Ostrołęka), stowarzyszenie
Towarzystwo Przyjaciół Bronowic (Kraków), stowarzyszenie
Fundacja OKO (Zakopane), fundacja
Towarzystwo Przyjaciół Żarek Letniska im hrabiny Stefanii Raczyńskiej (Żarki Letnisko), stowarzyszenie
Fundacja Przestrzeń Kobiet (Szczawnica), fundacja
Fundacja Ważka (Wrocław), fundacja
Fundacja Dobra Wola (Kraków), fundacja
Fundacja Bonum et Sapientia (Zalesie Górne), fundacja
Ochotnicza Straż Pożarna (Łoniowa), Izba Pamięci Wsi przy OSP w Łoniowej
Stowarzyszenie dla Rozwoju Gminy Koziegłowy (Koziegłowy), stowarzyszenie
Instytut Etnologii i Antropologii Kulturowej UAM w Poznaniu - Cyfrowe Archiwum im. Józefa Burszty (Poznań), uczelnia wyższa
Stowarzyszenie Zachodniopomorskie Dziedzictwo Kulturowe (Stargard), stowarzyszenie
Stowarzyszenie "Wiek nie ma znaczenia" (Toruń), stowarzyszenie
Gminna Biblioteka Publiczna (Przecław), samorządowa instytucja kultury
Fundacja im. Stanisława Flisa "Archiwa Pomorskie" (Gdańsk), fundacja
Łódzkie Stowarzyszenie Inicjatyw Miejskich „Topografie" (Łódź, Miejski Punkt Kultury Prexer-UŁ), stowarzyszenie
Towarzystwo Miłośników Gier Umysłowych (Warszwa), stowarzyszenie
Biblioteka Miejska w Szczuczynie (Szczuczyn), instytucja kultury
Stowarzyszenie Inicjatywa Kulturalno-Artystyczna Regionu IKAR (Widawa), stowarzyszenie
Fundacja Komitet Inicjatyw Lokalnych (Gdańsk), Fundacja
Towarzystwo Przyjaciół Ziemi Kutnowskiej (Kutno), stowarzyszenie
Instytut Strumiłły - Michałowickie Archiwum Społeczne (Książniczki), stowarzyszenie
Pracownia Orange Otłoczyn (Otłoczyn), Grupa nieformalna
Towarzystwo Przyjaciół Zduńskiej Woli (Zduńska Wola), stowarzyszenie
Miejsko-Gminna Biblioteka Publiczna w Chorzelach (Chorzele), instytucja kultury
Fundacja EDM (Orla), fundacja
Towarzystwo Naukowe Płockie (Płock), stowarzyszenie
Gminna Biblioteka Publiczna w Jaśle z/s w Szebniach (Szebnie 238), instytucja samorządowa
Grupa | fotoczuli (Opalenica), grupa nieformalna
Towarzystwo Miłośników Wilna i Ziemi Wileńskiej – Oddział Pomorski (Sopot), Towarzystwo
Stowarzyszenie "Cyfrowa Galicja" (Tarnów), Stowarzyszenie
Fundacja im. Marszałka Marka Nawary (Batowice), Fundacja
Stowarzyszenie NIEZNANOWICE.pl (Nieznanowice), Stowarzyszenie
Stowarzyszenie Przyjaciół Tarnogóry (Tarnogóra 112), Stowarzyszenie
Powiatowa i Miejska Biblioteka Publiczna (Oława), instytucja samorządowa
Raczkowskie Archiwalia (Gminny Ośrodek Kultury w Raczkach), Instytucja samorządowa
Fundacja Twórczy, Aktywni (Zgierz), fundacja
Stowarzyszenie Miłośników Czeladzi (Czeladź), stowarzyszenie
Stowarzyszenie Kraina (Warszawa), stowarzyszenie
Fundacja Rodu Przelaskowskich Herbu Srzeniawa (Ząbkowice Śląskie), Fundacja
Gminna Biblioteka Publiczna im. Kajetana Sawczuka w Konstantynowie (Konstantynów), instytucja samorządowa
Stowarzyszenie Arteria (Gdynia), stowarzyszenie
Stowarzyszenie Wratislaviae Amici (Wrocław), Stowarzyszenie
Muzeum Ziemiaństwa w Dobrzycy Zespół Pałacowo-Parkowy (Dobrzyca), samorządowa instytucja kultury
Ochotnicza Straż Pożarna w Jadownikach (Jadowniki), Ochotnicza Straż Pożarna
Miejska Biblioteka Publiczna w Cieszanowie (Cieszanów), Instytucja Samorządowa
Towarzystwo Przytułku św. Franciszka Salezego w Warszawie (Warszawa), stowarzyszenie
Niepubliczny Zespół Szkół Ponadgimnazjalnych Powiatowego Cechu Rzemieślników i Przedsiębiorców w Grójcu (Grójec), Cech Rzemiosł Różnych
Pożarnicze Centrum Historyczno-Edukacyjne Ziemi Łódzkiej w Wolborzu (Wolbórz), instytucja samorządowa
WSTECZNI (Knurów), grupa nieformalna
POŁUDNIOWO-WSCHODNI INSTYTUT NAUKOWY / South-Eastern Research Institute (PRZEMYŚL), Stowarzyszenie
Stowarzyszenie Aktywności Lokalnej "Dolina Kacanki" (Wiązownica-Kolonia), stowarzyszenie
Miejska Biblioteka Publiczna w Chrzanowie (Chrzanów), instytucja kulturyinstytucja kultury
Gmina Mieroszów Dawniej i Dziś (Mieroszów), grupa nieformalna
Przebudowa i prowadzenie portalu 2014 - 2016 realizowane
w ramach programu Obywatele dla Demokracji,
finansowanego z Funduszy EOG.
Powstanie portalu sfinansowano ze środków Programu
Archiwistyka Społeczna.

 

Twórca portalu:

Projekt: Podpunkt | Realizacja: Marcin Kolejwa
                                                 | Rozbudowa: Paweł Cylc